Πνεύμα πρόθυμον, σαρξ ασθενής

Στο διάγγελμα του χτες βράδυ ο Γιώργος Παπανδρέου επανέλαβε την ανάγκη μιας συλλογικής προσπάθειας για την ανατρόπη της σημερινής όζουσας κατάστασης της ελληνικής οικονομίας, η οποία προϋποθέτει δύσκολες και επώδυνες αλλά αναγκαίες αποφάσεις. Αν μη τι άλλο, κανείς δε μπορεί να κατηγορήσει ότι οι προθέσεις οποιουδήποτε προς την κατεύθυνση της σωτηρίας της οικονομίας και, εν τέλει, της ίδιας της χώρας δεν είναι ειλικρινείς. Για τα μέτρα που πρέπει να παρθούν υπάρχουν φυσικά πολλές προσεγγίσεις που εκπορεύονται από τις διαφορετικές σχολές οικονομικής σκέψης και συγκλίνουν στην αύξηση της αποδοτικότητας των λειτουργιών του κράτους, δηλαδή την παραγωγή είτε του ίδιου αποτελέσματος με τη χρήση λιγότερων πόρων είτε μεγαλύτερου αποτελέσματος με τη χρήση ισάριθμων πόρων.

Μόλις λίγες ώρες αργότερα ένα ακόμα χαρακτηριστικό παράδειγμα απάτης με κύκλωμα φαρμακοποιών και κτηνιάτρων που χρέωνε παράνομα κτηνοτροφικές συνταγές σε ασφαλισμένους του ΟΓΑ ήρθε στο φως. Η λίστα με τις περιπτώσεις απάτης, κακοδιαχείρισης και αδυναμίας επιβολής των νόμων είναι δυστυχώς τεράστια: μόνο τον τελευταίο μήνα αποκαλύφθηκε πληρωμή συντάξεων σε πάνω από 60.000 νεκρούς, κατασπατάληση δημοσίου χρήματος στον ΟΓΑ, απάτες εφοριακών στην επιστροφή ΦΠΑ, με κορωνίδα τη σκανδαλώδη διαγραφή προστίμου 5,5 δισ. Ευρώ που είχε επιβληθεί στην Ακρόπολις Χρηματιστηριακή για συμμετοχή στην υπόθεση των δομημένων ομολόγων.

Οι περιπτώσεις που συνεχώς αποκαλύπτονται δείχνουν ότι η διαφθορά και η αναποτελεσματικότητα είναι ενδημικά χαρακτηριστικά στις κρατικές δαπάνες αλλά και οπουδήποτε υπάρχει διεπαφή του πολίτη και του κρατικού μηχανισμού. Από τη στιγμή μάλιστα που το ίδιο το κράτος δεν έχει ξεκάθαρη εικόνα για τους εισερχόμενους και εξερχόμενους πόρους, τις διαδικασίες και τα αποτελέσματα της λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού, η ύπαρξη και εξάπλωση τέτοιων φαινομένων είναι νομοτελειακή. Κοινώς, όλοι μπορούμε να επιβαρύνουμε το κράτος είτε κατ' επίφαση νόμιμα (αξιοποιώντας τις κερκόπορτες του μηχανισμού) είτε καταφανώς παράνομα (με τη συμμετοχή κρατικών λειτουργών). Το αν το κάνουμε ή όχι καθώς και ο βαθμός στον οποίο το κάνουμε επαφίεται στην προσωπική ηθική αλλά και στη δυνατότητα πρόσβασης σε νόμιμους ή παράνομους τρόπους όπως αυτοί που ανέφερα.

Αυτή η αντιπαραβολή των καλών προθέσεων στα ανώτερα επίπεδα ηγεσίας με το μπάχαλο στα χαμηλότερα επίπεδα διοίκησης δεν είναι καλός οιωνός για ριζικες ανατροπές στην οικονομία. Δε μπορείς να εισαγάγεις μόνιμα μέτρα βελτίωσης σε μια διαδικασία παραγωγής όταν δεν ξέρεις επακριβώς ποια είναι αυτή η διαδικασία, τι πόρους χρησιμοποιεί και τι αποτέλεσμα παράγει. Έτσι, αναλώνεσαι σε αμφίβολης αποτελεσματικότητας οριζόντια μέτρα μείωσης των δαπανών (π.χ. μείωση δαπανών κατά 10% σε όλα τα υπουργεία) ή αυξάνεις την τιμή του παρεχόμενου προϊόντος, αν δεχτούμε ότι ο φόρος είναι η "τιμή" που πληρώνει κανείς για να χρησιμοποιεί τις κρατικές υπηρεσίες.

Συνεπώς, η πρώτη και πιο τολμηρή κίνηση που θα έπρεπε να αναληφθεί είναι η συνολική καταγραφή όλων των διαδικασιών του δημόσιου τομέα, των πόρων που απαιτούνται για την εκτέλεσή κάθε διαδικασίας και του αποτελέσματος που παράγει. Μόνο τότε θα είναι δυνατή η ορθολογική διαχείριση τους, δηλαδή η κατάργηση διαδικασιών που αναλώνουν περισσότερους πόρους από το αποτέλεσμα που παράγουν, η θέσπιση ποσοτικών μέτρων απόδοσης, η ορθολογική κατανομή των πόρων. Αλλά αυτή η προσπάθεια χρειάζεται χρόνο και δεν έχει άμεσα αποτελέσματα, όπως είναι το ζητούμενο αυτή τη χρονική περίοδο. Επιπλέον, απαιτεί συνεχή επανεξέταση του συστήματος και ουσιαστικά αναχώματα ενάντια σε φαινόμενα απάτης.

Μοιραία λοιπόν οδηγούμαστε σε ένα πακέτο μέτρων που επιφέρουν κάποιες επιφανειακές αλλαγές στη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού. Η επιτυχία αυτών των αλλαγών είναι καλοδεχούμενη αλλά αφορά μόνο τον τομέα της βελτίωσης των δημοσιονομικώνμεγεθών, όπως κατ' αντιστοιχία η αύξηση των τιμών ενός προϊόντος θα επέφερε ceteris paribus αύξηση των εσόδων μιας επιχείρησης χωρίς να επηρεάζει τη δομή του κόστους παραγωγής. Όμως ο έλεγχος του κόστους αποτελεί βασική απαίτηση για την επιτυχία κάθε οικονομικού εγχειρήματος, συμπεριλαμβανόμενης και της επιβίωσης μιας κρατικής οικονομίας.

This entry was posted in . Bookmark the permalink.

2 Responses to Πνεύμα πρόθυμον, σαρξ ασθενής

  1. Και όμως πρέπει. Γιατί δεν έχει αλλιώς...

  2. Μωρέ πρέπει και παραπρέπει. Το θέμα είναι: θα μπορέσει με αυτές τις ημι-επιφανειακές αλλαγές;

Από το Blogger.