Περί της έρευνας για τη διαφθορά


Η έκθεση της οργάνωσης "Διεθνής Διαφάνεια - Ελλάς" για τη διαφθορά στην Ελλάδα το 2009 (μπορείτε να τη βρείτε σε συνοπτική μορφή εδώ και σε πλήρη μορφή εδώ) παρουσιάζει ορισμένα ενδιαφέροντα αποτελέσματα που ίσως κρύβουν σημαντικές αλήθειες για τη στάση μας απέναντι στη διαφθορά.

Καταρχήν, το συνολικό κόστος που επωμίστηκαν οι πολίτες για τα κάθε λογής "φακελάκια" το 2009 εκτιμάται περίπου σε 787 εκ. €. Είναι προφανές ότι η ετήσια απώλεια εσόδων για το κράτος είναι πολλαπλάσια του ποσού αυτού, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος αλλά και τη σημασία να δοθεί μόνιμη λύση. Παρά το γεγονός όμως ότι αναγωγικά περίπου 530.000 νοικοκυριά ενεπλάκησαν το 2009 σε περιστατικό διαφθοράς, μόλις το 13,4% αυτών των νοικοκυριών προέβηκε σε καταγγελία - το ποσοστό αυτό μάλιστα είναι ελάχιστα μεγαλύτερο από το ποσοστό του 2007 (12,3%) και ανεπαίσθητα μικρότερο από το ποσοστό του 2008 (13,5%)!

Από την άλλη, σύμφωνα με την έρευνα η ιδεολογική απόρριψη πράξεων διαφθοράς είναι εξαιρετικά μεγάλη (γύρω στο 97% για αδικήματα που αφορούν εφορία, πολεοδομία, αστυνομία κλπ.), το ίδιο και η ανοχή των πολιτών απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς (π.χ. 9 στους 10 διαφωνούν με την πρόταση "δε χρειάζεται να υπακούμε στους νόμους όταν δεν μας βλέπει κανείς"), ενώ σε ό,τι αφορά τα μέτρα αντιμετώπισης όλοι μας συμφωνούμε π.χ. ότι οι νόμοι πρέπει να εφαρμόζονται γρήγορα και χωρίς εξαιρέσεις για όλους (98%) και να τιμωρούνται όσοι πιάνονται να παίρνουν μίζες ή φακελάκια (96%).

Αφού λοιπόν όλοι είμαστε ιδεολογικά αντίθετοι με τη διαφθορά και συμφωνούμε ότι όσοι πιάνονται πρέπει να τιμωρούνται, τότε γιατί δεν την καταγγέλουμε όταν τη βλέπουμε;

Πιθανές προσεγγίσεις είναι οι εξής:
- Προέχει το προσωπικό συμφέρον ("να κάνουμε τη δουλειά μας") έναντι του συλλογικού.
- Το συλλογικό συμφέρον μένει μόνο στα λόγια και αποτυπώνεται ψευδώς σε έρευνες όπως κι αυτή.
- Υπάρχει τέτοιο έλλειμμα αξιών που δεχόμαστε να υποστούμε την εξευτελιστική διαδικασία της συναλλαγής με διεφθαρμένους υπαλλήλους.
- Οι μηχανισμοί διαχείρισης των καταγγελιών διαφθοράς δεν είναι αρκετά αποτελεσματικοί για να πειστούν οι πολίτες ότι οι καταγγελίες τους έχουν αντίκτυπο.
- Υπάρχει φόβος ότι το σύστημα είναι τόσο διεφθαρμένο που έχει τη δυνατότητα να σε εκδικηθεί αν ξεσκεπάσεις περιστατικό διαφθοράς.
- It takes two to tango: το σύστημα είναι τόσο διεφθαρμένο όσο και οι πολίτες που το τροφοδοτούν.

Η έρευνα προσφέρει τη δική της απάντηση τουλάχιστον στο πρώτο ερώτημα, καθώς αναφέρει ότι 4 στους 5 πολίτες διαφωνούν με την πρόταση "αν είναι να κάνουμε τη δουλειά μας τότε δεν πειράζει να δώσουμε και κανένα φακελάκι". Η δική μου άποψη είναι ότι λίγοι πολίτες θα παραδέχονταν κάτι τέτοιο, έστω και αν αυτή η παραδοχή γίνεται στο περιβάλλον μιας ανώνυμης έρευνας. Θέλω να πιστεύω (ίσως με μεγάλο βαθμό αισιοδοξίας) ότι ενυπάρχει ακόμα κάποιου είδους ενοχή στην ανοιχτή αποδοχή μιας πράξης που μπορεί να χαρακτηριστεί ως διαφθορά. Αυτό το αίσθημα ενοχής πρέπει να ενισχυθεί για να γίνει βίωμα ότι η διαφθορά δεν πρέπει να γίνεται αποδεκτή με κανέναν τρόπο και πρέπει να καταγγέλλεται με κάθε τρόπο.

Επιπλέον, η έρευνα αναφέρει ότι η αντίληψη των πολιτών είναι ότι δεν υπάρχει έλλειμμα νομικού πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς αλλά έλλειμμα εφαρμογής του. Η εντατική εφαρμογή των νόμων πρέπει όμως να συνοδεύεται και από την αντίστοιχη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων τους, καθώς η ανατροφοδότηση των (προφανώς) θετικών αποτελεσμάτων θα ενισχύσει την αρνητική στάση των πολιτών απέναντι στη διαφθορά και θα αυξήσει τα ποσοστά διερεύνησης σχετικών περιστατικών.

Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται σε μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για την Ελλάδα. Σε αυτή την περίοδο οι αλλαγές που πρέπει να πραγματοποιηθούν όχι μόνο στη δομή του κράτους αλλά και στη δομή και τις αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας αποτελούν μονόδρομο. Ίσως η κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία για να συνειδητοποιήσουμε ότι τώρα είναι η σωστή εποχή για να αλλάξουν πολλές αντιλήψεις, μεταξύ των οποίων και η ανοχή στη διαφθορά.

Διαβάστε επίσης το σύντομο αλλά περιεκτικό post από τον Ροΐδη.

Υ.Γ. (σχετικό): Κυκλοφορεί ένας μύθος ότι στην Κινεζική διάλεκτο Μανταρίν (Chinese Mandarin) η λέξη "κρίση" αποτελείται από δύο ιδεογράμματα που σημαίνουν "κίνδυνος" και "ευκαιρία". Το debunking αυτού του μύθου από τον Καθηγητή Κινεζικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του UPenn, Victor Mair, μπορείτε να το βρείτε εδώ.

Υ.Γ. 2: Οι σύνδεσμοι για τις εκθέσεις μπορεί να μη δουλεύουν σε όλους τους υπολογιστές. Σε περίπτωση που τα αρχεία δεν ανοίξουν κατευθείαν με τον Acrobat Reader, επιλέξτε τον από τη λίστα προγραμμάτων.

Photo © www.despair.com

This entry was posted in . Bookmark the permalink.

4 Responses to Περί της έρευνας για τη διαφθορά

  1. Το κακό με την έρευνα είναι πως είναι έρευνα και όταν ο άλλος σου λέει "κάνουμε μια έρευνα" τότε εσύ νομίζεις ότι σου κάνει τεστ/αγχώνεσαι ότι η γνώμη σου θα μετρήσει οπότε το αποτέλεσμα αλλοιώνεται.
    Πώς γίνεται ας πούμε 9 στους 10 διαφωνούν με την πρόταση "δε χρειάζεται να υπακούμε στους νόμους όταν δεν μας βλέπει κανείς"), όταν κάθε μέρα στο δρόμο βλέπω τουλάχιστον 1-2 αυτοκίνητα να φεύγουν με κόκκινο έτσι για να πούμε ένα απλό παράδειγμα.
    Και ας μη μιλήσουμε για φακελάκια και βύσματα γιατί έχουμε πάει και στρατό...

  2. Αυτό ακριβώς πιστεύω κι εγώ. Τις προσωπικές σου απόψεις τις κρατάς για τον εαυτό σου, ειδικά όταν δεν είναι και οι πιο "νόμιμες και ηθικές".

  3. Οι περισσότεροι που κατακρίνουμε την διαφθορά στους άλλους, κάνουμε τα στραβά μάτια όταν αφορά σε εμάς.
    Πάντα οι άλλοι φταίνε, έτσι δεν συμβαίνει συνήθως;

  4. Συνήθως αλλά όχι πάντα. Δε μπορώ να πιστέψω ότι δεν υπάρχει μια καλή μαγιά ανθρώπων που βλέπουν το δίκαιο και το κάνουν βίωμα.

Από το Blogger.