Ευρωπαϊκή ημι-Ένωση


Η διαχείριση της κρίσης της ελληνικής οικονομίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο καταδεικνύει ορισμένες επισημάνσεις που συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι οι θεωρητικές προσεγγίσεις για τον χαρακτήρα της ενιαίας Ευρώπης απέχουν σημαντικά από τις πραγματικές εκφάνσεις του.

Πρώτη και κυριότερη επισήμανση είναι ότι η κοινή Ευρωπαϊκή ταυτότητα χρειάζεται πάρα πολύ δρόμο ακόμα για να εδραιωθεί μεταξύ των λαών. Θα περίμενε κανείς την υπερθεμάτιση της αλληλεγγύης και της εσωτερικής συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που οφείλουν να αναδεικνύονται μέσα από δύσκολες καταστάσεις που δοκιμάζουν είτε μεμονωμένα μέλη είτε το σύνολο των μελών μιας ενιαίας ομάδς. Στην περίπτωση της ελληνικής κρίσης, που αποτελεί την πρώτη σοβαρή κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η έννοια της αλληλεγγύης πάει περίπατο όταν προκύπτει ότι η μεγάλη πλειοψηφία των Γερμανών και η συντριπτική πλειοψηφία των Ολλανδών πολιτών θέλουν την Ελλάδα εκτός Ευρωζώνης και την επιστροφή στα εθνικά νομίσματα της προ-Ευρώ εποχής. Αν στην πρώτη κρίση η έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των λαών εκφράζεται με τέτοιο ηχηρό τρόπο, τότε τα θεμέλια της ενιαίας Ευρώπης χρήζουν ενίσχυσης.

Δεύτερον, η έλλειψη αλληλλεγγύης είναι αποτέλεσμα της ελλιπούς και επιφανειακής εξοικείωσης των λαών της Ευρώπης μεταξύ τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι απαντήσεις Γερμανών πολιτών (σελίδα 4, βίντεο "Προτροπή - Προκληση") για τα μέτρα που πρέπει να λάβει η Ελλάδα για τη μείωση του ελλείμματος: "να νερώσουν το ούζο τους", "να πουλήσουν την ηλιοφάνειά τους", "να πουλήσουν την Ακρόπολη", "να μιλάνε λιγότερο στο κινητό τους". Για την Ευρώπη οι Έλληνες είναι ακριβώς αυτό: ένας τεμπέλης λαός που μιλάει ακατάπαυστα στο κινητό πίνοντας ούζο κάτω από τον ήλιο με θέα την Ακρόπολη. Συγκεκριμένα για την Ελλάδα, η διατήρηση αυτής της γραφικής εικόνας οφείλεται στην αδυναμία της Ελλάδας να αναδείξει ένα πρόσωπο που θα τονίζει τις διαφορετικές και άξιες αναγνώρισης πτυχές της ελληνικής κοινωνίας, όπως για παράδειγμα την ερευνητική δραστηριότητα της ελληνικής ακαδημαϊκής κοινότητας και τις επιτυχίες ελληνικών επιχειρήσεων στο διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον.

Όμως η αδυναμία εμπέδωσης μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας περιλαμβάνει πολλές πτυχές, όπως ο μη σαφής καθορισμός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις συνεχείς επεκτάσεις, η αντίληψη περί χάσματος στην αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των κρατών-μελών κ.ά., και δεν αποτελεί ευθύνη των κρατών που απαρτίζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια καθαρά πολιτική κίνηση όπως η ψήφιση και κύρωση του Ευρωσυντάγματος, που σύμφωνα με τον Jürgen Habermas θα μπορούσε να αλλάξει αυτή την κατάσταση, απέτυχε και αντικαταστάθηκε από την κύρωση της λειτουργικής αλλά ελάχιστα υποστηρικτικής προς της ενίσχυση του ευρωπαϊκού χαρακτήρα Συνθήκης της Λισσαβόνας.

Η τρίτη επισήμανση έχει να κάνει με το γεγονός ότι ακόμα και η προτεινόμενη λύση για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος προκύπτει από ένα συγκεκριμένο οικονομικό μοντέλο που ευνοεί τις χώρες με ισχυρό εξαγωγικό εμπόριο, δηλαδή κατά κύριο λόγο τη Γερμανία. Αυτό που σίγουρα χρειάζεται η Ελλάδα για να αντιμετωπίσει την κρίση είναι μέτρα για την τόνωση της απασχόλησης, της αγοράς και κατά συνέπεια του εξαγωγικού εμπορίου, κάτι που θα μπορούσε να επιτύχει μέσω της υποτίμησης του νομίσματός της (αν είχε αυτή τη δυνατότητα). Όμως η υιοθέτηση του Ευρώ δεν ευνοεί τα ελληνικά προϊόντα έναντι των ανταγωνιστικών ευρωπαϊκών προϊόντων, ενώ η αύξηση των δημοσίων δαπανών για την τόνωση της εσωτερικής οικονομίας είναι εκτός κάθε λογικής. Απομένει η αύξηση των φόρων, η μείωση των δαπανών και η μείωση του εισοδήματος, τη στιγμή που οι χώρες με ισχυρό εξαγωγικό εμπόριο ωφελούνται από τη διατήρηση της κρίσης και την προσωρινή υποτίμηση της αξίας του Ευρώ που αυτή επιφέρει. Ακόμα και η οικονομική πολιτική λοιπόν λειτουργεί προς όφελος ορισμένων μόνο μερών του συστήματος και εις βάρος άλλων, και σίγουρα όχι υπέρ του συνόλου του συστήματος.

Πάντως, και για να τελειώσω με μια θετική νότα, ένα τουλάχιστον καλό μπορεί να βγει από αυτή την κρίση: με την παγκόσμια δημοσιότητα που έχει πάρει η "ελληνική τραγωδία", όπως πάλι στερεοτυπικά αποκαλείται η τρέχουσα δημοσιονομική κατάσταση, κανείς δεν πρόκειται να μας αφήσει σε χλωρό κλαρί μέχρι να πειστεί ότι έχει επέλθει ουσιαστική αλλαγή στη λειτουργία του κράτους.

Photo © ecards-passion.net

This entry was posted in . Bookmark the permalink.
Από το Blogger.