Archive for Ιανουαρίου 2010

And the hoax goes on

Θα περίμενε κανείς ότι μετά από 12 χρόνια κυκλοφορίας και άπειρες ώρες πληκτρολόγησης που χαραμίστηκαν για τη διάψευσή του, όλοι θα το γνώριζαν. Θα περίμενε επίσης κανείς ότι ελάχιστη κριτική σκέψη θα διέλυε όποιες αμφιβολίες ότι πρόκειται για μούφα. Τέλος, θα περίμενε κανείς ότι μετά από τόσα χρόνια μόλυνσης του bandwidth και των inbox μας απλώς το παραμύθι πάλιωσε και αποσύρθηκε. Και όμως όχι! Μια δεκαετία μετά υπάρχει ακόμα πολύς κόσμος που το πιστεύει...




Το hoax που θέλει τη Microsoft/AOL να μοιράζει απλόχερα χιλιάδες δολάρια σε όποιον προωθήσει ένα κωλοmail στις επαφές του εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα τέλη του 1997. Σίγουρα το έχουμε λάβει όλοι, ειδικά τον πρώτο καιρό της διείσδυσης του Internet στην Ελλάδα (παλιό καλό dial-up), και για τους περισσότερους αποτελεί αντιπροσωπευτικό παράδειγμα όλου του spam που αναγκαζόμασταν να υποστούμε τότε, μαζί με τις απίστευτα χαμηλές ταχύτητες (5 KB/s κανείς;) και τις υπερβολικά υψηλές χρεώσεις (16.000 δρχ. στον (π)ΟΤΕ για 3μηνη dial-up σύνδεση γύρω στο 2000). Το είχα ξεχάσει εντελώς μέχρι που σήμερα το ξαναείδα στα εισερχόμενά μου, σαν ένα κακό deja-vu, μια ανάμνηση από την τεχνολογική Εποχή του Λίθου. Αλλά να ήταν μόνο αυτό...

- O νωρίτερος αποστολέας αυτού είναι τον Απριλίο του 2007. Μετά από έναν πρόχειρο υπολογισμό (μετρώντας όλα τα @ στα περίπου 50 forward που υπάρχουν στον κορμό του e-mail), μέσα σε σχεδόν 3 χρόνια το e-mail ταλαιπώρησε τουλάχιστον 1800 άλλους παραλήπτες κι αυτό βέβαια μόνο για την μία αλυσίδα που έφτασε σε εμένα σήμερα...
- Το κείμενο έχει ψιλοπροσαρμοστεί στα ελληνικά δεδομένα (κέρδη σε Ευρώ) αλλά κατά τα άλλα είναι ίδιο με το αρχικό - ακόμα και τα ποσά είναι πανομοιότυπα (αυτό το 4324,44 μου έχει κάτσει). Εκεί βέβαια που υπάρχει χώρος για δημιουργική αναρχία είναι η αναφορά στους "γνωστούς", που πλέον είναι "μια θεία ενός καλού φίλου που δουλεύει στην Intel" και "μια γνωστή του πατέρα μου που πρόσφατα μετακόμισε εδώ"...
- Τα σχόλια που κάνουν όσοι το προωθούν έχουν τρελό γέλιο. Αντιγράφω μερικά (σε πλάγια):

"Είμαι δύσπιστη γενικά αλλά... ΦΑΝΤΑΖΕΣΤΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ.... Ε ΡΕ ΤΙ ΕΧΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ... ΣΤΑ ΚΑΛΑ ΚΑΘΟΥΜΕΝΑ ΤΖΑΜΠΑ ΦΡΑΓΚΑ...."

(ναι, τζάμπα φράγκα, όπως κατά κόρον γίνεται από την αρχή του Σύμπαντος)

"ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΡΟΣΕΧΤΙΚΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΣΤΕΙΟ!!! ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ MICROSOFT ΠΟΥ ΠΛΗΡΩΝΕΤΕ ΑΔΡΑ."

(αυτό το σχόλιο έγινε από κάποιον που υπογράφει ως Υποψήφιος Διδάκτορας Διοίκησης Διεθνών Επιχειρήσεων...)

"ΠΑΙΔΙΑ ΕΓΩ ΠΗΡΑ ΜΙΑ ΕΠΙΤΑΓΗ 85.521,55 € ΕΙΝΑΙ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ !!!!! ΚΑΙ ΜΕ ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΑΝ ΟΤΙ ΘΑ ΠΑΡΩ ΚΑΙ ΑΚΟΜΑ ΜΙΑ ΜΕ 60.000 € !!!!

ΚΑΝΤΕ ΤΟ... ... ΑΞΙΖΕΙ!!!"

(να και το απαραίτητο φίδι)

"είναι αλήθεια και εμένα μου είρθε μια επιταγή 16000€
και μετά μου έστειλαν και άλλη!"

(κι άλλο φίδι!)

"EGW EKANA TO LATHOS KAI TO ESTEILA MONO SE DYO ATOMA THN PRWTH FORA KAI MOY ESTEILAN EKEI POY DEN TO PERIMENA (META APO EPIKOINWNIA) EPITAGH 733€!!!!
ETSI APOFASISA NA TO KSANASTEILW, SE ARKETOYS AYTH THN FORA.... KAI OTI PROKYPSEI...."

(και φυσικά οι απαραίτητες συμβουλές για να μη την πατήσετε και πάρετε μόνο 733 Ευρώ!)

Τελικά φαίνεται ότι ορισμένα κακά δεν θα εκλείψουν ποτέ. Μαζί με τις κατσαρίδες, σε περίπτωση πυρηνικού ολέθρου θα επιζήσει όχι μόνο αυτό το e-mail αλλά και η βλακεία ορισμένων που εξακολουθούν να μην καταλαβαίνουν ότι there's no such thing as a free lunch.

Υ.Γ. Μόλις είδα ότι το template μου τρελάθηκε και εμφανίζει τα σχόλια ακριβώς κάτω από τον τίτλο. Beware!

Posted in | 4 Comments

Ματαιοδοξία ακαδημαϊκού επιπέδου


Χτες βράδυ μου ήρθε το εξής περίεργο e-mail από κάποιον εκδοτικό οίκο που ζητούσε να εκδώσει το διδακτορικό μου σε βιβλίο:

Dear Tsanos Christos,

I am writing on behalf of the International publishing house, Lambert Academic Publishing.

In the course of a research on the ATHENS UNIVERSITY OF ECONOMICS AND BUSINESS, I came across a reference to your thesis on " τίτλος διατριβής ".

We are an International publisher whose aim is to make academic research available to a wider audience. LAP would be especially interested in publishing your disertation in the form of a printed book.

Your reply including an e-mail address to which I can send an e-mail with further information in an attachment will be greatly appreciated.

I am looking forward to hearing from you.

Svetlana Tulgara,
Acquisition Editor
LAP Lambert Academic Publishing AG & Co. KG Saarbruecken Dudweiler Landstrasse 99, 66123
Saarbruecken Germany


Με την πρώτη ματιά το e-mail "μυρίζει" scam: κάποιος "ερευνά" το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (γενικά κι αόριστα) βρήκε το θέμα της διατριβής μου κι απ' αυτό και μόνο αποφάσισε να μου κάνει προσφορά για να εκδώσω ολόκληρη τη διατριβή σε βιβλίο. Με λίγο ψάξιμο στο web η υποψία ότι κάτι δεν πάει καλά επιβεβαιώνεται, αν και η όλη προσφορά δε μπορεί να χαρακτηριστεί ως scam. Ουσιαστικά, αυτός ο εκδοτικός οίκος θα αναλάβει να τυπώσει το ακαδημαϊκό σου πόνημα χωρίς κόστος, χωρίς κανενός είδους proofreading και editing, θα σου στείλει ένα δωρεάν αντίτυπο, ενώ εγγυάται τη διανομή του μέσω Amazon και πολλών άλλων online βιβλιοπωλείων. Όχι μόνο αυτό, αλλά θα σου καταθέτει και το μερίδιό σου από τα κέρδη των πωλήσεων κάθε 30 Ιουνίου στον τραπεζικό λογαριασμό σου. Ωραίο δεν ακούγεται;

Ουσιαστικά αυτό που κάνει ο εκδοτικός οίκος είναι να προσφέρει υπηρεσίες print-on-demand σε όποιον θέλει να "διαδώσει" το ακαδημαϊκό έργο του. Για κάποιον επίδοξο λογοτέχνη η συνεργασία με έναν αντίστοιχο εκδοτικό οίκο που ασχολείται με τη λογοτεχνία ίσως να είναι ένας ανέξοδος και άμεσος τρόπος να γνωστοποιήσει τη δουλειά του παρακάμπτοντας τον παραδοσιακό (και ορισμένες φορές σκιώδη) τρόπο έκδοσης ενός βιβλίου. Αλλά στον ακαδημαϊκό χώρο το λεγόμενο vanity publishing είναι ένα επιχειρηματικό μοντέλο που μάλλον βλάπτει τον συγγραφέα παρά τον ωφελεί.

Καταρχήν, οι διδακτορικές διατριβές είναι (ή οφείλουν να είναι) δωρεάν διαθέσιμες σε όποιον θέλει να τις χρησιμοποιήσει. Τα περισσότερα πανεπιστήμια διαθέτουν κάποιο repository των διδακτορικών διατριβών που έχουν εκπονηθεί σε αυτά, ενώ συχνά οι ίδιοι οι διδάκτορες τις αναρτούν στα προσωπικά τους websites. Σπάνια όμως κανείς θα χρειαστεί ολόκληρη τη διατριβή - οι δημοσιεύσεις που προκύπτουν από την ερευνητική αυτή εργασία είναι υπεραρκετές. Ακόμα όμως κι αν κάποιος θέλει να έχει ολόκληρη τη διατριβή και δεν μπορεί να έχει πρόσβαση με τους παραπάνω τρόπους, συνήθως ένα e-mail στον συγγραφέα αρκεί. Για ποιον λόγο, λοιπόν, να εκδώσεις κάτι που μπορεί να είναι δωρεάν διαθέσιμο σε όποιον έχει ακαδημαϊκό ενδιαφέρον, ενώ θα έχει ιδιαίτερα υψηλή τιμή αγοράς (μεταξύ $65 και $120 στο Amazon) και κατά πάσα πιθανότητα θα πουλήσει ελάχιστα;

Δύο μόνο λόγους μπορώ να σκεφτώ. Πρώτον, για να ικανοποιήσει κανείς την ακαδημαϊκή ματαιοδοξία του. Για να εντυπωσιάζει τους αδαείς με "τα βιβλία που έχει γράψει" που "πωλούνται για 100 δολάρια", άρα, δε γίνεται, θα πρέπει να είναι κορυφαία. Ιδανικά, στην ακαδημαϊκή κοινότητα δεν πρέπει να μετράει η ποσότητα αλλά η ποιότητα και η επίδραση του επιστημονικού έργου, και παρότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια τάση για μεγαλύτερη ποσότητα (καθώς και η αντίστοιχη συζήτηση), νομίζω ότι είναι ακόμα κοινά αποδεκτό ότι τέτοιου είδους πρακτικές δεν ενισχύουν το ακαδημαϊκό προφίλ του συγγραφέα. Δεύτερον, επειδή όντως δεν μπορεί να δημοσιεύσει τη δουλειά του σε κάποιο journal, γεγονός που αφήνει υπόνοιες για την ποιότητα της δουλειάς του με δεδομένο το πλήθος των επιστημονικών περιοδικών και τις διαβαθμίσεις της ποιότητάς τους που δίνουν τη δυνατότητα ακόμα και σε μέτριου επιπέδου ερευνητικές εργασίες να δημοσιευτούν. Καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν είναι ιδιαίτερα τιμητική για έναν επιστήμονα που σέβεται τον εαυτό του.

Photo: flickr / User: brittany vs. the world

Posted in | 3 Comments

Μπλόκο στη λογική


Τα τελευταία 25 χρόνια που θυμάμαι τον εαυτό μου και μπορώ να έχω κάποιες αναμνήσεις από γεγονότα παρατηρώ ότι οι τρόποι διαμαρτυρίας των Ελλήνων αγροτών παραμένουν δυστυχώς οι ίδιοι, αφόρητα προβλέψιμοι και ανώφελοι: μπλόκα με τα τρακτέρ, επιδεικτική καταστροφή προϊόντων (συνήθως μπροστά από τη Βουλή, νομαρχίες κλπ.), δημιουργία "συντονιστικών ομάδων αγώνα", και ορισμένες φορές πορείες με τα τρακτέρ στην Πλατεία Συντάγματος (για να δούμε εμείς οι φλώροι Αθηναίοι τη δύναμη της αγροτιάς). Αυτοί οι πανομοιότυποι τρόποι διαμαρτυρίας εδώ και 25 χρόνια υποστηρίζουν αντίστοιχα πανομοιότυπα αιτήματα εδώ και 25 χρόνια: επιδοτήσεις, εγγυημένη τιμή, πάγωμα δανείων και μετατροπή τους σε κρατικά με μηδενικό επιτόκιο. Δεν εξετάζω το δίκαιο των αιτημάτων αυτών (αν και έχω γνώμη) αλλά επιτέλους αυτή η εκβιαστική λογική "ικανοποιήστε τα αιτήματά μου ειδάλλως θα σας γονατίσω και στις επόμενες εκλογές θα πάρετε you-know-what" πρέπει να εκλείψει.

Δε μπορείς να παρεμποδίζεις εκβιαστικά τη λειτουργία μιας ολόκληρης χώρας και να περιμένεις να έχεις την κοινωνία μαζί σου ή να μην αναμένεις ότι οι αντιδράσεις που προκαλούνται θα ξεπεράσουν το δικό σου επίπεδο. Σήμερα το πρωί άκουγα ότι ήδη η Βουλγαρία όχι μόνο έχει προσφύγει στην Ε.Ε. αλλά αρχικά ζητά και 10 εκατομμύρια Ευρώ αποζημίωση για τη ζημιά που προκαλείται στο εμπόριο από τον αποκλεισμό των συνόρων. Σε μια περίοδο που γίνεται μια τιτάνια προσπάθεια για να σωθεί η οικονομία, που κάθε ρημάδι Ευρώ είναι πολύτιμο, ποιος έχει το θράσος να δημιουργεί τέτοιες απαιτήσεις από το πουθενά και τελικά ποιος θα τις πληρώσει; Αυτοί που κλείνουν τους δρόμους με τα τρακτέρ; Δε νομίζω.

Μπορεί πριν από 25 χρόνια, ζώντας μέσα στην αφέλεια της άγνοιας για το παγκόσμιο γίγνεσθαι, να δεχόμασταν αδιαμαρτύρητα την επιδεικτική καταστροφή εκατοντάδων χιλιάδων τόνων γάλακτος, πορτοκαλιών και λοιπών προϊόντων. Μπορεί να μην μας προξενούσε ιδιαίτερη ταλαιπωρία ο αποκλεισμός ενός εθνικού δρόμου αφού έτσι κι αλλιώς θα χρειαζόμασταν 10 ώρες για να φτάσουμε στους προορισμούς μας με τις άθλιες υποδομές μεταφορών που αναγκαζόμασταν να χρησιμοποιούμε. Ίσως και να θεωρούσαμε ότι υπήρχαν χρήματα (ιδιαίτερα την πρώτη περίοδο διακυβέρνησης του Αντρέα) τα οποία έπρεπε να μοιράζονται αφειδώς ("Τσοβόλα δώσ'τα όλα") αντί να χρησιμοποιούνται αποδοτικά. Πλέον όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει δραματικά.

Ελπίζω, λοιπόν, τούτη η κυβέρνηση να μην υποχωρήσει σε τέτοιου είδους εκβιασμούς (όπως τόσες και τόσες πριν από αυτή) αλλά να δεχτεί τον διάλογο με τους αγρότες όταν τα αιτήματά τους θα διατυπώνονται με τρόπους που δε στρέφονται ενάντια στην χώρα και την κοινωνία.

Κατά τα άλλα, όταν επιστρέψουμε στην ουσία της αγροτικής οικονομίας θα δούμε ότι οι μεσάζοντες κάθε λογής θα συνεχίζουν ανενόχλητοι το παιχνίδι τους εις βάρος των αγροτών τους οποίους οφείλουν να υποστηρίζουν - και αναφέρομαι στους συνεταιρισμούς που λειτουργούν ως τσιράκια των βιομηχανιών αντί ως συσπειρωτές των μεμονωμένων αγροτών. Επιπλέον, χΧώρες όπως το Βέλγιο θα εξάγουν... ντομάτες στην Ελλάδα (μεγαλωμένες κάτω από τον χιλιοτραγουδιαμένο ήλιο των Βρυξελλών), το λάδι της Ισπανίας θα γίνεται ανάρπαστο (τόσο καλό που κάνει και για πετρέλαιο θέρμανσης) και τα λεμόνια Αργεντινής (μεγαλωμένα υπό τον ήχο του Carlos Gardel και του Astor Piazzolla) θα κατακλύζουν τις αγορές και τα σούπερ-μάρκετ. Και οι αγρότες στην Ελλάδα θα συνεχίζουν να ζητάνε επιδοτήσεις και θα χύνουν στους δρόμους το λάδι που δεν θα μπορούν να πουλήσουν...

Υπάρχουν όμως και οι φωτεινές εξαιρέσεις, όπως ο φίλος ikor τόσο σωστά αναφέρει. Απόδειξη ότι υπάρχει κι άλλος δρόμος, πολύ πιο δύσκολος από αυτόν που ακολουθείται τόσα χρόνια, αλλά με πολύ μεγαλύτερα οφέλη για τους ίδιους τους αγρότες, για το εξαγωγικό εμπόριο της Ελλάδας, για την ελληνική οικονομία.

Photo: πηγή

Posted in | 9 Comments

Δίσκοι ζωής #1: Simple Minds - Street Fighting Years


Καιρό τώρα είχα στο μυαλό μου να αρχίσω να γράφω για δίσκους που σημάδεψαν τις μουσικές προτιμήσεις μου, από την μεριά του ερασιτέχνη μουσικόφιλου. Ο πρώτος δίσκος που αγόρασα συνειδητά επιλέγοντας κάτι διαφορετικό από τα μέχρι τότε ακούσματά μου ήταν το "Street Fighting Years" των Simple Minds κάπου στα μέσα του 1989. Το μόνο τραγούδι που είχα ακούσει ήταν (φυσικά) το "Belfast Child" που μεσουρανούσε στα charts και με είχε συνεπάρει (όπως και την υπόλοιπη Ευρώπη), εκείνη την υπέροχη εποχή του ελεύθερου MTV. Μεγάλη αλλαγή από ό,τι είχαν συνηθίσει τα αυτιά μου (κυρίως New Kids On The Block και Roxette - το παραδέχομαι), τόσο μεγάλη μάλιστα που δεν μπόρεσα να την αφομοιώσω. Κοινώς, ο δίσκος (κασέτα ftw) παίχτηκε μια φορά και αφού τελείωσε με το ζόρι, δεν ξαναπαίχτηκε ολόκληρη παρά μόνο το "Belfast Child". Αργότερα, πολύ αργότερα ανακάλυψα ότι δε χρειάζεται να αγοράζεις ολόκληρο δίσκο για ένα μόνο τραγούδι - υπάρχουν και τα singles...

20 χρόνια μετά, και μετά από αλλεπάλληλες ακροάσεις, με συνεπαίρνει ολόκληρος ο δίσκος και όχι μόνο το "Belfast Child". Στιχουργικά είναι ένας πολιτικά φορτισμένος δίσκος για μια αντίστοιχα φορτισμένη εποχή (τουλάχιστον στην Ευρώπη) και παρότι πραγματεύεται θέματα σύγχρονα της εποχής του (ταραχές στην Ιρλανδία, απελευθέρωση του Νέλσον Μαντέλα) έχει μια διαχρονικότητα που τον κάνει να ακούγεται επίκαιρος ακόμα και σήμερα. Έχει την τύχη να διαθέτει δύο από τα δυνατότερα πολιτικά τραγούδια που έχουν γραφτεί ποτέ, το "Mandela Day" και τη διασκευή στο "Biko" του Peter Gabriel, καθώς και τα αριστουργήματα "This Is Your Land" (με τη συμμετοχή του Lou Reed), "Kick It In" και το ομώνυμο.

Όμως το να αρχίσεις να κρίνεις κάθε τραγούδι ξεχωριστά αδικεί τον δίσκο ως σύνολο, αυτό δηλαδή που είναι το δυνατότερο σημείο του. Ξεκινά χαμηλόφωνα, σχεδόν ψιθυριστά (Street Fighting Years, Soul Crying Out, This Is Your Land), ανεβάζει στροφές (Kick It In), σαν να σε προετοιμάζει για το tour de force (Let It All Come Down, Mandela Day, Biko, Belfast Child), και όταν έχει στείλει τους παλμούς στα ύψη, σε επαναφέρει με ένα σχεδόν νανούρισμα (When Spirits Rise). 61 λεπτά πλούσιας, αριστοτεχνικά υφασμένης μουσικής που σε απορροφάει και απαιτεί την πλήρη προσοχή σου για να σου αποκαλύψει τα μυστικά της. Είναι μουσική που δεν μπορείς να την ακούσεις στο αυτοκίνητο, ή στο iPod κάνοντας δουλειές στο σπίτι, ούτε να τη βάλεις στο repeat και να την ακούς 10 φορές τη μέρα. Ούτε, φυσικά, μπορείς να κόψεις την ακρόαση στη μέση...

Το "Street Fighting Years" είναι δυστυχώς ένας παραγνωρισμένος δίσκος που τώρα αρχίζει να εκτιμάται. Οι κριτικοί της εποχής δεν ήταν ιδιαίτερα θετικοί - όχι ότι αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία αλλά έχει ενδιαφέρον ο λόγος. Η κύρια δικαιολογία ήταν ότι θεωρούσαν την όψιμη ενασχόληση του συγκροτήματος με την πολιτική ως ψεύτικη και τον δίσκο ως πομπώδη, σε αντίθεση με τα προηγούμενα πονήματά τους που ήταν πιο προσγειωμένα και πιο σκληρά. Η δευτερεύουσα δικαιολογία (και εδώ το αφήνω στην κρίση του καθενός) ήταν ότι προσπαθούσαν να ακούγονται και να συμπεριφέρονται σαν κλώνοι των U2, αποδεικνύνοτας έτσι ότι το μονοπώλιο πολιτικού ακτιβισμού των συμπατριωτών τους καλά κρατούσε ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του '80. Όμως στη σημερινή εποχή της απενοχοποίησης και της επαναξιολόγησης, φαίνεται ότι ο δίσκος επανεκτιμάται προς το θετικότερο, συμβαδίζοντας πλέον με την άποψη του κοινού που ήταν θετική ήδη από την αρχή της κυκλοφορίας του.

Posted in | 2 Comments

Διαδικασία, διαφάνεια και δημοσιότητα

Η online δημοσιοποίηση όλων ανεξαιρέτως των διοικητικών πράξεων που πραγματοποιούν οι φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα παρουσιάζεται ως μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες της κυβέρνησης υπέρ της διαφάνειας στο δημόσιο βίο. Στο ίδιο πνεύμα εντάσσονται και πρωτοβουλίες όπως π.χ. του Υπουργείου Υποδομών για τη δημιουργία online συστήματος ελέγχου των δημοσίων έργων στο οποίο θα αναρτώνται τεχνικοοικονομικά στοιχεία άλλες πληροφορίες, καθώς και η θεσμοθέτηση της δημόσιας διαβούλευσης για τα προς ψήφιση νομοσχέδια του κράτους.

Τέτοια μέτρα προφανώς είναι θετικά. Μάλιστα είναι η πρώτη φορά (τουλάχιστον όσο θυμάμαι) που το κράτος κάνει ένα τέτοιο άνοιγμα προς τον πολίτη, επιτρέποντάς του να έχει άμεση και δωρεάν πρόσβαση στα αποτελέσματα των αποφάσεών του αλλά και άμεση συμμετοχή σε ένα μέρος της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Αποτελούν όμως μόνο μερική λύση, καθώς δεν προωθούν τη διαφάνεια σε αυτή τη διαδικασία.

Η διαδικασία λήψης αποφάσεων μπορεί να αξιολογηθεί σε ό,τι αφορά το βαθμό συμμετοχής των εμπλεκόμενων φορέων από μια σειρά ποιοτικών χαρακτηριστικών. Σε μελέτη στην οποία είχα συμμετάσχει πριν από λίγα χρόνια αναφέρθηκε ότι ένα σύστημα χαρακτηρίζεται ως "ανοιχτό" όταν επιτρέπει τη συμμετοχή διαφορετικών ομάδων πίεσης (interest groups) στη λήψη των αποφάσεων, όταν έχει σαφώς καθορισμένους δείκτες μέτρησης της αποδοτικότητας της εφαρμογής των αποφάσεών του (κάτι που ζητείται πολύ έντονα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον τελευταίο καιρό), όταν ενσωματώνει δημιουργικά την ανατροφοδότηση που προέρχεται από τους συμμετέχοντες σε αυτή και όταν προωθεί τη διαφάνεια μέσω της αυξανόμενης παροχής πληροφορίας σε όσους εμπλέκονται. Αυτές κατά τη γνώμη μου είναι ικανές αλλά όχι αναγκαίες συνθήκες για να χαρακτηριστεί ένα σύστημα ως διαφανές. Γιατί το παιχνίδι της διαφάνειας παίζεται πίσω από τις κουρτίνες, εκεί δηλαδή που δεν φτάνουν οι θεσμοθετημένες διαδικασίες ούτε έχει πρόσβαση το Internet. Στα διάφορα γραφεία και παρα-γραφεία πολιτικών στελεχών, στις προ- και μεθεκλογικές υποσχέσεις, στα "δικά μας παιδιά", στις κάθε λογής συνδιαλλαγές του πολιτικού και του επιχειρηματικού κόσμου.



Τίποτα, λοιπόν, δεν προϋποθέτει ότι η δημοσιοποίηση κάποιας διοικητικής πράξης ή η διαβούλευση για την λήψη κάποιας απόφασης αυτόματα θα είναι και διαφανής αν ο πολίτης δεν έχει πρόσβαση σε ολόκληρη τη διαδικασία λήψης απόφασης. Για παράδειγμα, με ποιον τρόπο μπορεί ο πολίτης να εξετάσει ότι η απόφαση πρόσληψης x υπαλλήλων στον τάδε φορέα όντως καλύπτει λειτουργικές ανάγκες και δεν γίνεται για να ικανοποιηθούν ρουσφέτια; Σε σχέση με το τελευταίο, κλασικό παράδειγμα αδιαφανούς διαδικασίας λήψης αποφάσεων είναι το γεγονός ότι μόλις πρόσφατα ο Υπουργός Οικονομικών ανέφερε ότι ούτε ο ίδιος δεν γνώριζε ότι το 2009 αποχώρησαν 14.000 δημόσιοι υπάλληλοι ενώ προσλήφθηκαν 29.000 - δηλαδή ο ίδιος ο Υπουργός δεν ήξερε ότι για κάθε έναν δημόσιο υπάλληλο που έφευγε πλήρωνε δύο επιπλέον!

Εξάλλου, η δημοσιοποίηση ήδη ειλημμένων αποφάσεων φέρνει σε θέση ισχύος αυτόν που τις δημοσιεύει, καθώς είναι τελείως διαφορετικός ο έλεγχος της διαδικασίας από τον έλεγχο του αποτελέσματος. Σε μια αμφισβητούμενης διαφάνειας απόφαση ο εκάστοτε λειτουργός που την υπογράφει πιο εύκολα μπορεί να υπερασπιστεί τη νομιμότητα και τη χρησιμότητά της από ότι κατά τη διάρκεια της διαδικασίας λήψης της απόφασης όταν όλα τα δεδομένα θα είναι ανοιχτά και προσβάσιμα σε όποιον θέλει να ελέγξει.

Τέλος, η χρήση του όρου "πολίτης" σε αυτό το άρθρο δεν είναι τυχαία. Η πρόσβαση στην πληροφορία δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στους φορείς και τα πρόσωπα που εμπλέκονται σε μία συγκεκριμένη διαδικασία λήψης απόφασης αλλά πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλους τους πολίτες ανεξαιρέτως. Σε αυτό το ζήτημα είμαστε δυστυχώς πολύ πίσω, καθώς ούτε καν το πρώτο δεν εξασφαλίζεται. Για παράδειγμα, μελέτες που έχουν εκπονηθεί από δημόσιους οργανισμούς και που επί της ουσίας έχουν πληρωθεί από τις φορολογικές εισφορές των πολιτών δεν είναι καν διαθέσιμες στο ευρύ κοινό. Ακόμα χειρότερο, η διάθεσή τους δεν βασίζεται σε κάποιο θεσμοθετημένο πρωτόκολλο επικοινωνίας αλλά στις ορέξεις διοικητικών υπαλλήλων μεσαίου βεληνεκούς, που θεωρούν το τμήμα του οργανισμού που προΐστανται ως το προσωπικό τους τσιφλίκι.

Γι’αυτό η πραγματική διαφάνεια θέλει ανοιχτά όλα τα βήματα της διαδικασίας λήψης απόφασης και όχι μόνο τη λογοδοσία για το τελικό αποτέλεσμα. Συνεπώς υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στη διαφάνεια και τη δημοσιότητα. Η πρώτη προϋποθέτει εκ βάθρων αναδόμηση της λειτουργίας του κράτους, ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι προϊόν μιας διαφανούς διαδικασίας σε όλα τα στάδιά της, ενώ η δεύτερη χρειάζεται απλώς κάποιον να ανεβάζει τις αποφάσεις στο Internet. Μια σχετικά καλή αρχή για περαιτέρω πληροφόρηση στο ζήτημα είναι και το άρθρο της Wikipedia για το radical transparency (με τις γνωστές επιφυλάξεις για το περιεχόμενο της Wikipedia).

Πάντως σημειολογικά και μόνο το γεγονός ότι τα πρακτικά του Συμβουλίου των Πολιτικών Αρχηγών περί διαφάνειας που πραγματοποιήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2009 θα μείνουν… αδιαφανή μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 2029 λόγω απορρήτου, δεν αφήνει περιθώρια για αισιοδοξία…

Posted in | Leave a comment

Ταξίδι στο θέατρο του παραλόγου

Αν μέσα στα τελευταία 3 χρόνια με ρωτούσες ποιος είναι ο ταξιδιωτικός προορισμός που θα ήθελα να επισκεφτώ περισσότερο, έναν θα σου έλεγα χωρίς ενδοιασμό: Βόρεια Κορέα. Ή μάλλον Πιονγκγιάνγκ, μιας και η πρωτεύουσα της Βόρειας Κορέας είναι ο αποκλειστικός προορισμός όποιου θέλει να την επισκεφτεί ως τουρίστας.

Τουρίστας στη Βόρεια Κορέα βέβαια ακούγεται οξύμωρο, καθώς πρόκειται για ένα κράτος-φάντασμα, τα σύνορα του οποίου είναι κλειστά για όλες τις χώρες πλην της "συντρόφου" Κίνας (και φυσικά θεόκλειστα για τους κατοίκους της), η επικοινωνία με τον έξω κόσμο πρακτικά αδύνατη (εξαιρετικά περιορισμένη κινητή τηλεφωνία και μόνο για το εσωτερικό, Internet μόνο σε ανώτατες κυβερνητικές και διπλωματικές υπηρεσίες) και η μόνη ενημέρωση προέρχεται από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων. Τα τελευταία χρόνια όμως παρατηρείται η ενδυνάμωση ενός κινήματος πηγαίας δημοσιογραφίας (grassroots journalism, με προεξάρχον το ιαπωνικό περιοδικό Rimjingang) από τους ίδιους τους κατοίκους που με κίνδυνο της ζωής τους καταφέρνουν να δημιουργήσουν και να εξαγάγουν φωτογραφικό υλικό που δείχνει την πραγματική κατάσταση στη χώρα. Όμως ξεφεύγω.

Η Πιονγκγιάνγκ είναι μια όμορφα σχεδιασμένη πόλη, με πλατιές λεωφόρους (άδειες, αφού τα αυτοκίνητα είναι περιορισμένα), πάρκα (έστω και κακοσυντηρημένα) και μεγάλους αστικούς χώρους συνήθως γύρω από τα μνημεία στην επανάσταση και τον Κιμ Ιλ Σουνγκ, τον "αιώνιο πατέρα" της Βόρειας Κορέας και πατέρα του τωρινού δικτάτορα, Κιμ Γιονγκ Ιλ (και οι δύο λατρεύονται σχεδόν σαν θεοί, σε ένα ιδιότυπο personality cult που όμοιό του δεν υπάρχει στον πλανήτη). Είναι όμως μία πόλη που δεν έχει καθόλου ζωή όπως την γνωρίζουμε στο δυτικό κόσμο - κάθε πρωί στις 7 επαναστατικά εμβατήρια ξυπνούν τους πολίτες, οι οποίοι πηγαίνουν προς και γυρίζουν από τις δουλειές τους με τα πόδια, με ποδήλατα ή με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, λαμβάνουν συγκεκριμένες ποσότητες τροφίμων από το κράτος, και δεν μπορούν να κλείσουν παρά μόνο να χαμηλώσουν το επί 24ωρου βάσεως ανοιχτό ραδιόφωνο που υπάρχει σε κάθε σπίτι και δοξολογεί τον Kιμ, την επανάσταση και την ιδεολογία της αυτάρκειας (γνωστή και ως juche). Καλό;

Σε αυτό το περιβάλλον είναι φυσιολογικό ότι ακόμα και οι εκδρομές θα είναι απόλυτα κατευθυνόμενες. Και όντως ακολουθείται ένα αυστηρό πρόγραμμα με συγκεκριμένα μέρη προς επίσκεψη και από το οποίο δεν επιτρέπεται καμία απολύτως παρέκκλιση, δεν επιτρέπεται στον τουρίστα να ξεφύγει από το γκρουπ και να περιηγηθεί μόνος του στην πόλη, οι φωτογραφίες επιτρέπονται μόνο στα μέρη προς επίσκεψη, ενώ οι (συνήθως δύο) ξεναγοί της εκδρομής συνοδεύονται από 1-2 ρουφιάνους του καθεστώτος για να βεβαιώσουν ότι δεν υπάρχουν "προβλήματα" κάθε είδους.

Τέλος, ένα τέτοιο ταξίδι χρειάζεται επικοινωνία μήνες πριν με κάποιο από τα περιορισμένα γραφεία ταξιδίων στο Πεκίνο (όπως αυτό) που διοργανώνουν εκδρομές στη Βόρεια Κορέα και αρκετή ταλαιπωρία και γραφειοκρατία μέχρι να αποκτηθει η πολυπόθητη βίζα (εκτός κι αν είσαι Αμερικανός ή Νοτιοκορεάτης, οπότε δεν το προσπαθείς καθόλου). Το κόστος όμως δεν είναι απαγορευτικό (μεταξύ €1000 και €2000 για 5-10 μέρες) και είναι συχνά μικρότερο από το κόστος μετάβασης προς και επιστροφής από το Πεκίνο, από όπου ξεκινούν όλες οι εκδρομές.

Θα μου πεις, ποιος θα ήθελε να συμμετάσχει σε μια τέτοια εκδρομή; Ουσιαστικά είναι ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο, σε μία χώρα που έχει μείνει μισό αιώνα πίσω και το δείχνει, και μια ευκαιρία να βιώσει κανείς, έστω και ως τουρίστας, το τελευταίο καθεστώς σταλινιστικής δικτατορίας στον κόσμο - ένα καθεστώς που όλη του η ύπαρξη περιστρέφεται γύρω από τους δύο Κιμ, την επανάσταση ενάντια στον καπιταλισμό και την επιθυμία συνένωσης με τη Νότια Κορέα. Είναι μία χώρα που η έννοια της ανελευθερίας παίρνει συγκεκριμένη και απτή μορφή, που επηρεάζει την ίδια την ύπαρξη και διαβίωση των κατοίκων της και όσων την επισκέπτονται. Για έναν κάτοικο του δυτικού κόσμου η διαβίωση σε ένα τέτοιο καθεστώς έστω και για 5-6 μέρες θα μπορούσε να θεωρηθεί ακόμα και ως ενδιαφέρον "πείραμα".

Βέβαια, η επίσκεψη στο θέατρο του παραλόγου που ονομάζεται Πιονγκγιάνγκ δε σημαίνει ότι οφείλει κανείς να ξεχάσει την πραγματικότητα. Η χώρα μαστίζεται εδώ και πάνω από μια δεκαετία από συνεχιζόμενο λιμό που έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 2 εκατομμύρια κατοίκους. Η έκφραση της παραμικρής κριτικής ενάντια στο καθεστώς οδηγεί σε πολυετή φυλάκιση σε στρατόπεδα συγκέντρωσης (ή κατ' ευφημισμό "αναμόρφωσης μέσω εργασίας") κάτω από αδιανόητες συνθήκες (εδώ ένα καταπληκτικό χρονογράφημα). Τέλος, η οποιαδήποτε προσωπική οικονομική δραστηριότητα απαγορεύεται, αν και τα τελευταία χρόνια με την πλήρη κατάρρευση των κρατικών δομών η ιδιωτική παραοικονομία ουσιαστικά διατηρεί την κοινωνία ζωντανή, έστω και σε ημιθανή κατάσταση.

Υπάρχουν αρκετά blogs που εξιστορούν τα ταξίδια των ιστολόγων στη Βόρεια Κορέα και αξίζει να τα διαβάσει κανείς. Το αγαπημένο μου είναι το Blogjam, με μια απίστευτα γλαφυρή και ξεκαρδιστική περιγραφή, κορυφαίες φωτογραφίες και ακόμα καλύτερες ατάκες. Άλλα αξιόλογα blogs είναι του Ari Sharp, της Yeohaeng Ilgi και του Staypuff. Χρόνο και όρεξη να έχετε :-)

Juche Tower photo source: flickr / author: Kok Leng Yeo
Arch of Triumph photo source: flickr / author: Kok Leng Yeo

Posted in , | 1 Comment

Πρώτο βήμα

Πάντα η αρχή είναι δύσκολη. Δεν είναι μόνο η αρχική προσπάθεια που πρέπει να καταβάλλεις για να μετατρέψεις την αδράνεια σε δράση, που από μόνη της είναι σημαντική. Νομίζω ότι το κυριότερο είναι ότι στις πρώτες καθοριστικές στιγμές που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα κάθε καινούριας δράσης οφείλεις να είσαι ιδιαίτερα προσεκτικός και προσηλωμένος, πολύ περισσότερο από ό,τι όταν το σύστημα βρει την ισορροπία του. Ο έλεγχος χάνεται πάντοτε πιο εύκολα στην αρχή, όταν ψάχνεις να βρεις το σωστό δρόμο και κινδυνεύεις να παρεκκλίνεις προς καταστάσεις μη αντιπροσωπευτικές.

Παρότι ένα γραπτό κείμενο δε μπορεί να περιγράψει τη χροιά της φωνής και τη γλώσσα του σώματος του γράφοντα ούτε να υποκαταστήσει την προσωπική επαφή, ωστόσο ενσωματώνει πολλά περισσότερα στοιχεία του χαρακτήρα από όσα εμφανίζονται με τις πρώτες αναγνώσεις. Όταν λοιπόν τελειώσει αυτό το blog (ελπίζω όχι σύντομα) θα ήθελα να μπορώ να διαβάσω όλες τις αναρτήσεις από την αρχή και να πω ότι έχω ακολουθήσει 100% τον δρόμο που δημιουργούσα με κάθε λέξη που έγραφα.

Ξεκινώ λοιπόν με πολύ προσεκτικά βήματα μέχρι τούτο το blog να ορθοποδήσει και να αισθανθεί σίγουρο για τη σταθερότητά του. Σε αυτή την προσπάθεια αναζητά τη βοήθεια όσων θα το διαβάσουν, είτε συνειδητά, είτε τυχαία. Κοινώς, αφήστε τα σχόλιά σας, ενθαρρυντικά ή επικριτικά, καλοπροαίρετα ή καυστικά - εκτός από κακόβουλα, τα οποία θα διαγράφονται αμέσως.

Τέλος, ο τίτλος δεν είναι τυχαίος. Σε μια εποχή που επικρατεί η άποψη αυτού που φωνάζει περισσότερο το να μιλάς χαμηλόφωνα δεν πρέπει να θεωρείται μειονέκτημα, αρκεί να μπορείς να αναδείξεις (και να αποδείξεις) την ουσία των λεγομένων σου. En voz baja, λοιπόν, και ξεκινάμε...

Posted in | 9 Comments
Από το Blogger.