Το πιο μεγάλο κόλπο: σκέψεις για ένα hoax

Για το φιάσκο με το hoax mail περί υποτιθέμενης χρεοκοπίας στις 25 Μαρτίου και ο τρόπος που διαχύθηκε μέσα στο internet στα intertubes θέλω να εκφράσω 2-3 σκέψεις που νομίζω ότι χαρακτηρίζουν το κλίμα των καιρών αλλά και δείχνουν για άλλη μια φορά ότι κάποια πράγματα στη μπλογκόσφαιρα λειτουργούν με λάθος τρόπο.

Πρώτο: με βάση ένα κακογραμμένο e-mail με σεναριακή πλοκή που θα ζήλευε κι ο Φώσκολος, εκτιμάται ότι συμπολίτες μας απέσυραν καταθέσεις ύψους €200 εκ. μέσα σε μερικές ώρες. Δεν ξέρω αν όλο αυτό το ποσό μπορεί κανείς να το αποδώσει στη συγκεκριμένη φάρσα, καταλαβαίνω όμως ότι υπάρχει κόσμος που όχι μόνο το πίστεψε αλλά και έδρασε βάσει αυτού. Άρα μιλάμε για μεγάλο κόλπο, με ένα μόνο mail! Φαίνεται ότι είναι πολύ εύκολο να χειραγωγήσεις ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού δημιουργώντας και προβάλλοντας φόβο, τρόμο και ζόφο. Εντάξει, αυτό είναι γνωστό, θα μου πεις, και αποτελεί βασικό συστατικό της προσέγγισης πολλών ΜΜΕ. Όταν όμως αυτή η τρομολαγνεία όχι μόνο εισχωρεί σε χώρους πολυφωνικούς και εν δυνάμει ανεξάρτητους όπως τα μπλογκς αλλά υπερκεράζει και τις πλείστες όσες φωνές λογικής (και είναι πολλές αυτές οι φωνές), τότε το πρόβλημα αποκτά πιο μόνιμο χαρακτήρα. Όπως γράφει ο @anestis πολύ εύστοχα: "Εδώ δεν είναι που ευδοκιμούν οι πρόθυμοι να στηρίξουν ολόκληρη κοσμοθεωρία τους στην κάθε μαλακία που θα πει o Λαζόπουλος κι ο Λιακόπουλος" και άλλα πολλά που μαρτυρούν ευπιστία, ένδεια στην κριτική σκέψη και, τελικά, ανάγκη χειραγώγησης - γιατί μόνοι μας δε μπορούμε να φιλτράρουμε τα άχρηστα από τα χρήσιμα και να παράγουμε νέα σκέψη.

Δεύτερο: τα πάσης φύσεως ψευδο-ενημερωτικά blogs που διαιωνίζουν την παράδοση του Τρωκτικού, αλλά και πάμπολλα άλλα blogs που λειτουργούν ως aggregators ειδήσεων, δυστυχως συμβάλλουν ώστε τέτοιες ειδήσεις να διαδίδονται με ταχύτητα φωτός. Πάνω από 40 (!) διαχειριστές σελίδων και blogs που δημοσίευσαν το mail κλήθηκαν να καταθέσουν (ανωμοτί) στην Αστυνομία! Δεν ξέρω άλλη χώρα που ευδοκιμεί αυτό το φρούτο στη μπλογκόσφαιρα. Όταν ξεκινούσα να ασχολούμαι με το blogging, πριν 5 χρόνια και κάτι ψιλά, τέτοια μπλογκ ήταν η μειοψηφία. Ξαφνικά, και μετά την επιτυχία ψευδοδημοσιογραφικών/μαχητικών/ενημερωτικών/όπως-θες-πέστα blogs φαίνεται ότι καθένας που θεωρεί εαυτόν μαχητή της αλήθειας ενάντια στο κατεστημένο των παραδοσιακών ΜΜΕ πηδάει πάνω στο τρένο της "ηλεκτρονικής δημοσιογραφίας". Αυτό συνήθως σημαίνει "ανοίγω ένα blog και δημοσιεύω ό,τι βρω μπροστά μου, από ειδήσεις και κουτσομπολιά μέχρι εξωφρενικά urban legends και δήθεν ψαγμένες πληροφορίες εκ των έσω". Πριν λίγο καιρό έγραφα ότι "οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στο τι διαβάζουμε και τι πιστεύουμε", ειδικά τώρα που η διαθέσιμη πληροφορία ξεπερνά τις ικανότητες επεξεργασίας του μέσου χρήστη του internet των intertubes. Τούτη εδώ είναι μια κλασική περίπτωση βλάβης (που θα έλεγε και ο Τσάκωνας) της λογικής και της κριτικής σκέψης.

Τρίτο, αμφιβάλλω ότι ο συντάκτης του mail ήταν ένας 40άρης τσαντισμένος φαναρτζής από την Κρήτη (μετά προστέθηκε στο παρεάκι κι ένας τορναδόρος από το Μεσολόγγι και κάτι άλλοι) που "πήγε να πέσει από το παράθυρο" όταν έμαθε τις συνέπειες της πράξης του. Δηλαδή, come on. Αυτό μπορεί να το πιστέψουν όσοι πίστεψαν και το περιεχόμενο του mail. Η αιτιολογία είναι τόσο πιστευτή όσο και η προσπάθεια ενός μαθητή Δημοτικού να δικαιολογηθεί που δεν έκανε τις ασκήσεις του λέγοντας ότι ο σκύλος έφαγε το τετράδιό του. Και μόνο ότι σήμερα παραπέμπονται 10 άτομα, και όχι οι δύο-τρεις φερόμενοι ως αρχικοί εμπνευστές όπως γραφόταν πριν 2-3 μέρες, δείχνει αυτό ακριβώς που γράφω παραπάνω: ότι είναι πανεύκολο να γίνει πιστευτή και η πιο μεγάλη μπαρούφα, αρκεί να αναπαραχθεί από πολυάριθμα μέσα - κι αυτό είναι πλέον πολύ εύκολο όταν εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας παίζουν το ρόλο του Δούρειου Ίππου.

Αν ο σκοπός των hoaxers ήταν να αναγκάσουν τον κόσμο να αποσύρει κεφάλαια από τις ελληνικές τράπεζες και να τα μεταφέρει στο εξωτερικό, νομίζω ότι έκαναν τόσο καλή δουλειά και έστησαν ένα τόσο μεγάλο κόλπο που θα τους ζήλευαν ακόμα και οι πιο έμπειροι 419 scammers.

This entry was posted in ,. Bookmark the permalink.

2 Responses to Το πιο μεγάλο κόλπο: σκέψεις για ένα hoax

  1. και να φανταστείς πως εμάς ο λογιστής μας είπε για χρεοκοπία στις 25/3 και καλά σαν εμπιστευτική πληροφορία που έμαθε...και άσχετος και παπατζής δηλαδή.

  2. xtsanos says:

    Ευτυχώς ο δικός μου δεν ανέφερε κάτι τέτοιο. Ούτε οι τραπεζικοί συνεργάτες μου :-p

Από το Blogger.