Archive for Απριλίου 2011

Περί έντυπου βιβλίου

Στο μπλογκ της φίλης Don't Ever Read Me γίνεται μια συζήτηση που ξεκίνησε από το κλείσιμο του βιβλιοπωλείου "Ατλαντίς" στη Σαντορίνη και επεκτάθηκε στο αν το έντυπο βιβλίο ζει, έχει πεθάνει ή έχει μέλλον. Διαβάζοντας (και συμμετέχοντας) στο διάλογο σε εκείνο το post, μου ήρθαν στο μυαλό δυο χαρακτηριστικές εικόνες.

Εικόνα πρώτη: πριν από λίγους μήνες τελείωσα το "The Corrections" του Jonathan Franzen. Είναι ένα βιβλίο που με συγκλόνισε πολύ βαθιά και που ήταν μια εντελώς διαφορετική εμπειρία διαβάσματος από όσες είχα ζήσει μέχρι τότε (σχετικό παραλήρημα εδώ). Όταν το τελείωσα, δάκρυσα γιατί δε μπορούσα να έχω κι άλλο, γιατί είχα ταυτιστεί τόσο πολύ με τους χαρακτήρες του που ανυπομονούσα να βρω 10-20 λεπτά (στο μετρό, στο κρεβάτι, παντού) για να διαβάσω μερικές ακόμα σελίδες - δυστυχώς ο γεμάτος χρόνος μου δε μου επιτρέπει περισσότερο. Όταν πήγα να το βάλω στη θέση του στη βιβλιοθήκη, έκανα κάτι που δεν το έχω ξανακάνει με άλλο βιβλίο και που μπορεί να φανεί υπερβολικό αλλά ήταν αυτό που ένιωθα εκείνη τη στιγμή: το φίλησα, χάιδεψα το εξώφυλλό του με τα έντονα κόκκινα γράμματα σε μαύρο φόντο και το εναπόθεσα ευλαβικά, όπως φαντάζομαι ένας ιερέας εναποθέτει το Ευαγγέλιο με σεβασμό πάνω στο αναλόγιο. Αφόρητη κλισεδιά, το ξέρω, αλλά τι να κάνω, έτσι μου βγήκε.

Εικόνα δεύτερη: όταν τακτοποιούσα τη βιβλιοθήκη στο καινούριο σπίτι, έπεσε στα χέρια μου το "Passage To India" του E.M. Forster - από τα πολύ αγαπημένα μου βιβλία. Το ξεφύλλισα σιγά-σιγά (όπως έκανα με όλα τα βιβλία που τακτοποιούσα) προσπαθώντας να αναγνωρίσω φράσεις και παραγράφους που μου είχαν εντυπωθεί και, εντελώς τυχαία, έπεσα σε ένα δίφυλλο που είχαν παραμείνει μερικοί κόκκοι άμμου από εκείνο το καλοκαίρι στα Κύθηρα και τη Λακωνία. Σχεδόν μεταφέρθηκα στον Αγέρανο και την Αγία Πελαγία, όπου διάβαζα τις περιγραφές της Ινδίας τους καλοκαιρινούς μήνες τη δεκαετία του '20 και την περιπέτεια του Δρ. Αζiζ και της Αντέλα, βλέποντας μπροστά μου το γαλάζιο του Λακωνικού Κόλπου και της ανοιχτής Μεσογείου. Κι όλα αυτά ένα ψυχρό Σαββατοκύριακο του Νοέμβρη.

Ο φίλος Thoughtsofashy σχολίασε στην παραπάνω συζήτηση ότι τον "ενδιαφέρει το βιβλίο ως προϊόν πολιτισμού, όχι τόσο ως φυσικό μέσο". Κατανοώ αυτή την προσέγγιση - εξάλλου, ως επιχειρησιακός ερευνητής αναζητώ καλύτερες (ή βέλτιστες) λύσεις στα προβλήματα που εξετάζω και οφείλω να είμαι ανοιχτός σε προτάσεις που εξυπηρετούν αυτές τις καλύτερες λύσεις έστω κι αν έρχονται σε αντίθεση με παραδοσιακές απόψεις και πεποιθήσεις. Όμως η θεώρηση του βιβλίου ως προϊόντος πολιτισμού και μόνο (με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε ό,τι αφορά την προσβασιμότητα και επέκταση της προσπελασιμότητάς του) αφαιρεί τη συναισθηματική δέσμευση που δημιουργείται ανάμεσα στο έντυπο βιβλίο και τον αναγνώστη, όπως αυτή που περιέγραψα παραπάνω. Κάτι αντίστοιχο με τους πιουρίστες λάτρεις του βινυλίου που συνεχίζουν να αντιστέκονται στη λαίλαπα των mp3. Ας μου επιτρέψει ο φίλτατος Thoughtsofashy και οι tecchies αναγνώστες να επιμείνω ότι τέτοια συναισθήματα δε μπορεί να τα δημιουργήσει (ούτε να διατηρήσει) κανένα ηλεκτρονικό βιβλίο σε κανένα Kindle, όσο κι αν είναι πιο αποδοτικό, αποτελεσματικό και επεκτάσιμο. Γιαυτό και ο "θάνατος του φυσικού βιβλίου" (και ιδιαίτερα του λογοτεχνικού), αν ποτέ γινόταν, θα με στενοχωρούσε όσο λίγα πράγματα. Κι επειδή επιπλέον αυτή την περίοδο είμαι σε φάση εξερεύνησης (και ανακάλυψης) συναισθημάτων, I'll take heart over matter anytime :-)

Posted in | 4 Comments
Από το Blogger.