Archive for Μαΐου 2011

El Sol que nos alumbra

Κάποιος έγραψε στο Twitter ότι υπάρχει κόσμος που παρακολουθεί τα τεκταινόμενα στην Puerta del Sol στη Μαδρίτη και σε περίπου 400 ακόμα ισπανικές πόλεις και φαντασιώνεται επανάληψη στην Αθήνα. Πολλοί (π.χ. εδώ) το αποκηρύττουν, άλλοι δίνουν τη γραμμή για να συνεχιστεί η εργολαβία της διαμαρτυρίας. Δεν κρύβω ότι η εικόνα μιας Πλατείας Συντάγματος ειρηνικά κατειλημμένης επί μέρες από αχρωμάτιστο και ακομμάτιστο κόσμο με εξιτάρει. Και πιο πολύ ακόμα με ενθουσιάζει η ιδέα μιας (επιτέλους) πρωτοβουλίας από και για τη σιωπηλή πλειοψηφία του λαού. Αυτής που χαρακτηρίζεται ως "απολιτίκ" και ως "μάζα" επειδή δε γουστάρει να ακολουθεί κελεύσματα πολιτικού περιεχομένου για διαμαρτυρία, να βλέπει τα ίδια και τους ίδιους σε κάθε πορεία και κάθε απεργία, να ακούει τις ίδιες και απαράλλαχτες ρητορικές και συνθήματα.



Free live streaming by Ustream

Το να εξαπλωθεί ένα κίνημα με τέτοια ταχύτητα σε εκατοντάδες πόλεις εντός Ισπανίας και σε δεκάδες ακόμα εκτός Ισπανίας δεν είναι μαϊμουδισμός όπως αναφέρει ο Old Boy, που τον εκτιμώ αφάνταστα. Αντίθετα, δείχνει μια τρομερή δυναμική που αυτή τη στιγμή δεν πρέπει να μελετηθεί αλλά απλά να μεταδοθεί σε όσο το δυνατόν ευρύτερο γεωγραφικό και κοινωνικό χώρο γίνεται. Κι εδώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δείξει ότι μπορούν να αναλάβουν το ρόλο του "ξενιστή", ας το πούμε. Αυτό που είναι επίσης απαιτούμενο και ίσως λείπει από την ελληνική πραγματικότητα είναι ο αυθορμητισμός και η έλλειψη καχυποψίας απέναντι σε τέτοιες πρωτοβουλίες. Γιατί, ως γνωστόν, στην Ελλάδα πάντοτε υπάρχει υστεροβουλία σε κάθε πράξη - κι αν δεν υπάρχει θα πρέπει να την εφεύρουμε - ή πάντοτε η πράξη δεν θα ταιριάζει με τα πολύπλοκα θεωρητικά μοντέλα που κατασκευάζουμε ακριβώς για να περιορίσουμε τη δράση. Εδώ, το ζητούμενο είναι άμεσα να πειστεί να βγει και να μείνει ο κόσμος στο δρόμο, έστω και με τα ίδια αιτήματα των Ισπανών, τα οποία επειδή είναι απλά και κατανοητά μπορούν να είναι και εφαρμόσιμα παντού.

Το έχω ξαναπεί και θα το ξαναφέρω ως παράδειγμα όσες φορές χρειαστεί, ότι η μοναδική πραγματικά αυθόρμητη συγκέντρωση πολιτών που υποβοηθήθηκε από το διαδίκτυο ήταν οι συγκεντρώσεις του 2007 για την Πάρνηθα. O exitmusician (καλή του ώρα) έγραφε τότε "ότι η παρακαταθήκη που πρέπει να μείνει από τη σημερινή εκδήλωση δεν σχετίζεται με νούμερα, αν ήταν τρεις ή πέντε χιλιάδες, αλλά με την ουσία. Και η ουσία λέει ότι ήταν μια εκδήλωση διαμαρτυρίας που δεν είχε κεντρική οργάνωση και καθοδήγηση, δεν είχε πολιτικό ή στενό οικονομικό συμφέρον, δεν οργανώθηκε από συγκεκριμένο interest group που προσπαθούσε να προωθήσει τα δικά του αιτήματα, παρά μόνον μέσω blogs, SMS και e-mail". Κάποτε, εμείς εδώ οι Έλληνες το κάναμε. Αυθόρμητα, με ανιδιοτέλεια, ίσως με αφέλεια, και σχεδόν χωρίς την ύπαρξη των social media - αλλά το κάναμε. Αν δεν τα έχουμε χάσει αυτά τα χαρακτηριστικά, θα έπρεπε ήδη να βρισκόμασταν εκεί, γιατί η Ισπανία απέδειξε ότι "νέες πλατείες Ταχρίρ" δε δημιουργούνται κατ' εντολή κανενός παρά μόνο των πολιτών που δεν καθοδηγούνται. Πολλώ δε μάλλον, δε δημιουργούνται από πολιτικούς και εκφραστές πολιτικών με οριακή επιρροή.

Η σκέψη ορισμένες φορές είναι ο εχθρός της πράξης και η πράξη είναι ο εχθρός της αδράνειας. Παρότι φαντάζομαι ότι η μεταφορά του σκηνικού της Puerta del Sol στην Πλατεία Συντάγματος πιθανότατα δε θα άλλαζε πολλά πράγματα στη μνημονιακή μας πραγματικότητα, εντούτοις θα συνιστούσε ένα ηχηρό μήνυμα που θα εξέπεμπε στα αυτιά των Ελλήνων πολιτικών τα κοινά, δίκαια και μεταφέρσιμα αιτήματα των Ισπανών και την ανάγκη μιας πραγματικής και όχι στα λόγια ηθικής επανάστασης.

Αλλά το ζήτημα, όπως προείπα, είναι ένα: μπορούμε να αφήσουμε τον ήλιο της Sol να μας φωτίσει;

Υ.Γ. Εδώ μια ανταπόκριση (μέσω του blog του Πιτσιρίκου) για την αντίστοιχη συγκέντρωση στην Plaça Catalunya στη Βαρκελώνη. Τόσο απλά κι όμως τόσο μα τόσο αυθόρμητα και δημοκρατικά.

Posted in | 8 Comments

Το τίμημα της αμετροέπειας

Πριν από ακριβώς ένα χρόνο, με αφορμή τα γεγονότα της 5ης Μαΐου, έγραφα:

“Σκέφτομαι ότι στην Ελλάδα ζούμε τη ζωή μετά. Ποτέ πριν, πάντοτε μετά. Ποτέ να προλαμβάνουμε ή να προνοούμε αλλά πάντοτε να ακολουθούμε, να προσπαθούμε να συμμαζεύουμε τα ασυμμάζευτα, να παρακολουθούμε σαν εξωτερικοί κριτές τα γεγονότα που σημαδεύουν το πετσί μας και καίνε τη σάρκα μας, να οδυρόμαστε και να σκυλεύουμε μνήμες και ζωές που δεν υπάρχουν. Να περιμένουμε, πίνοντας εντωμεταξύ καφέδες και μιλώντας για ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια, το επόμενο χτύπημα για να ζήσουμε και να γράψουμε και πάλι μετά. Μόνο που πλέον το μετά είναι αργά.

Είναι οδυνηρό να βλέπεις ότι ένα χρόνο μετά τη δολοφονία της 5ης Μαΐου, δυόμισι μετά τα Δεκεμβριανά του 2008 και με ουκ ολίγα παρόμοια περιστατικά στο ενδιάμεσο, η αντίδραση στα γεγονότα των τελευταίων ημερών είναι ίδια κι απαράλλαχτη. Δήθεν έκπληξη για το αναμενόμενο, ασέβεια για τα γεγονότα καθαυτά και πάνω, μα πάνω από όλα αμετροέπεια που καλλιεργήθηκε και θέριεψε μέσα σε μια πλαστή πραγματικότητα και της οποίας το τίμημα πληρώνουμε σήμερα. Δυστυχώς τώρα που πρέπει να φανούμε αληθινοί και αυθεντικοί, δε μπορούμε γιατί έχουμε ξεχάσει πώς να το κάνουμε, γιατί μάθαμε και συνηθίσαμε να διαστρεβλώνουμε την πραγματικότητα κατά το συμφέρον και να φορτίζουμε τις λέξεις, το κλίμα, τις συμπεριφορές με δήθεν «ιδεολογικά πρόσημα», όπως γράφτηκε χτες, στη θέση της αλήθειας.

Αυτή τη στιγμή η αμετροέπεια και η υπερβολή είναι ίσως ο μόνος τρόπος για να ακουστείς μέσα σε ένα χάος από φωνές που η μία συναγωνίζεται την άλλη στη βάση της έντασής τους και όχι του νοήματος των λεγομένων τους. Ο δρόμος όμως είναι φανερά αδιέξοδος και επικίνδυνος: δεν εισακούγονται όσοι σκέφτονται αλλά επικρατούν όσοι φωνάζουν (ή δέρνουν ή μαχαιρώνουν) περισσότερο. Το χειρότερο είναι ότι δε φαίνεται πλέον να υπάρχει περιθώριο αλλαγής, γιατί για άλλη μία φορά (και σίγουρα όχι τελευταία) τρέχουμε πίσω από καταστάσεις αντί να προλάβουμε τη δημιουργία τους. Είναι ένα downward spiral χωρίς τελειωμό, πλέον δεν εκπλησσόμαστε από τίποτα και περιμένουμε να δούμε και να ακούσουμε τα πάντα. Δυστυχώς, και σε αυτή τη μάχη επικράτησης ο επιστημονικός λόγος δεν ακούγεται όσο θα έπρεπε, ίσως γιατί από τη φύση του δεν είναι αμετροεπής και άρα χάνει με τα χέρια κατεβασμένα από όσους χρησιμοποιούν τα δυνατά λαρύγγια και πνευμόνια τους, με τη βοήθεια γκλομπ και παλουκιών, αντί για το μυαλό τους.

Το όνομα αυτού του μπλογκ το εμπνεύστηκα από ένα ρητό που περικλείει μια ολόκληρη κοσμοθεωρία στις λίγες λέξεις του (και που αργότερα έμαθα ότι προέρχεται από το Πακιστάν): "Your loud voice is not proof of the depth of your knowledge, for an empty utensil makes more noise than a full one". Όσο οι λέξεις και οι πράξεις θα συνεχίσουν να είναι κενές περιεχομένου και λογικής, όσο δηλαδή δεν θα έχουν επαφή με την ουσία των πραγμάτων, τόσο η ένταση με την οποία εκφέρονται θα συνεχίσει να διακρίνει τους πλασματικούς νικητές από τους χαμένους. Στην ουσία, όμως, χαμένοι θα είμαστε όλοι.

Posted in | 4 Comments

Το μοναχικό τανγκό

«Ο χ έχει φτιάξει μια βίλα ψ εκατομμυρίων», «Α, δεν υπάρχει μεγαλύτερο λαμόγιο απ'αυτόν», «Γιατί, ο ψ; Έχει τόσα εκατομμύρια στο εξωτερικό», «Από αυτούς να τα πάρουν, που πάνε και κόβουν τις συντάξεις των 500 Ευρώ», «Ναι, και θα δεις πώς θα μειωθεί το χρέος». Κάπως έτσι κυλάνε οι συζητήσεις στο καφενείο, στο χωριό, στην παρέα, αντικατοπτρίζοντας το mindset της πλειονότητας των πολιτών ότι η κατάντια της χώρας οφείλεται αποκλειστικά και μόνο σε μίζες, ρεμούλες και φαγοπότια μιας αισχρής μειοψηφίας.

Το πρόβλημα είναι ότι με αυτό το σκεπτικό ούτε τα νούμερα βγαίνουν, ούτε το πρόβλημα τίθεται σε σωστές διαστάσεις. Για παράδειγμα, γράφτηκε για την υπόθεση με τα υποβρύχια ότι "οι μίζες που δόθηκαν (...) υπολογίζονται στο 4,5% επί του τζίρου του έργου, δηλαδή ανήλθαν στα 72-83 εκ ευρώ, ποσά τα οποία οι δωροδοκηθέντες γνώριζαν σαφώς ότι μετακυλίονταν σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου". Το ποσό των €70-80 εκ. αντιστοιχεί περίπου στο 0.02% του δημόσιου χρέους και μάλιστα για ένα μεγάλο έργο με υψηλό ποσοστό "μίζας". Προφανώς τεράστιο ποσό σε απόλυτους αριθμούς (όσο περίπου θα αμείβονταν καμιά 100αριά μεσαία στελέχη / υπάλληλοι στο σύνολο της εργασιακής τους ζωής) αλλά και πάλι πολύ μικρό για να είναι καθοριστικό στη διαμόρφωση του δημοσίου χρέους. Αλλού χωλαίνει το σύστημα: στην έλλειψη αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας, στην έλλειψη επιστημονικού ή έστω ορθολογικού σχεδιασμού σχεδόν σε όλα τα συστήματα του κράτους, στις δυνάμεις και τις καταστάσεις που κρατάνε την ανάπτυξη μακριά από αυτή τη δύσμοιρη χώρα.

Αλλά εκεί ο κόσμος δε δέχεται κουβέντα. Το παράπονο του συνταξιούχου που του έκοψαν το ΕΚΑΣ και τα δώρα του Πάσχα και των Χριστουγέννων θα ισχυροποιηθεί από την αναφορά σε εκείνους που τα έφαγαν και τα τρώνε, όχι στις δομικές ελλείψεις και την αναποτελεσματικότητα του συστήματος. Ο δημόσιος υπάλληλος θα διαμαρτυρηθεί για τη μείωση των μισθών διεκδικώντας (και καλά κάνει) τα κεκτημένα που κάποιοι του εκχώρησαν. Τον Καραμανλή και τον ΓΑΠ, για παράδειγμα, τους έστειλαν οι Αμερικάνοι για να μας θάψουν, είναι όλα προαποφασισμένα από τους Αμερικανούς μαζί με τους Γερμανούς και τους Γάλλους (γιατί άραγε;). Για όλα, λοιπόν, φταίνε τα λαμόγια, οι επιτήδειοι, οι αεριτζήδες, οι λωποδύτες και κάποιες συνωμοσίες του αέρα που έχουν βαλθεί να καταστρέψουν την Ελ-λάδα (α ρε funel) και να βάλουν τον Έλ-ληνα να δουλεύει μεροκάματο 8 Ευρώ στις επιχειρήσεις και τα εδάφη που μέχρι πρότινος αποτελούσαν ιδιοκτησία του και ξεπουλήθηκαν στους ξένους για ένα κομμάτι ψωμί. Αυτό φταίει. Μάλιστα.

Είμαι 100% μαζί με τον συνταξιούχο που κάποιοι φωστήρες θεώρησαν ότι αν του κόψουν το ΕΚΑΣ, τα δώρα και το επικουρικό θα συμβάλλουν στη μείωση του χρέους. Θα ήθελα όμως να ακούσω για τη δική του – δική μας ευθύνη σε όλο αυτό το χάλι. Για τα ατελείωτα βολέματα στο Δημόσιο, τα ρουσφέτια κάθε τοπικού πολιτικάντη που η σημασία του εξυψωνόταν σχεδόν σε επίπεδο πρωθυπουργού, για την ανυπαρξία συλλογικής συνείδησης και την προσαρμογή της κοινής λογικής και του modus operandi στο προσωπικό ή μικροπολιτικό συμφέρον. Στην τελική, για το ότι πάντοτε το συμφέρον του ατόμου προηγείται του συλλογικού (ή, αν θες, το τοπικό βέλτιστο του ολικού) και όπου τα δύο αυτά συγκρούονται το αποτέλεσμα είναι σίγουρο. Φοβάμαι ότι η έννοια της συλλογικής (και όχι καθολικής, όπως κάποιοι θέλουν να την εκφράζουν) ευθύνης και της κοινωνικής υπευθυνότητας δεν υπάρχει στην κοινωνία μας - κι αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο στοιχείο που πρέπει να εμφυτευτεί και να καλλιεργηθεί.

Το τελευταίο τσιτάτο, πριν το επόμενο ποτήρι κρασί, είναι το «θέλουν κρέμασμα κι οι 300». Μαζί με αυτούς κανονικά θα έπρεπε να κρεμαστούν και αυτοί που τους ψήφισαν. Φαίνεται όμως ότι η ευθύνη είναι μονόπλευρη, όπως και η οπτική μας γωνία. Σε αυτό το μοναχικό τανγκό δε χορεύουν δύο αλλά ένας.

Posted in | 1 Comment
Από το Blogger.