Ο μονόδρομος της συνεργασίας

Το 2009 δόθηκε στον ΓΑΠ ευρεία λαϊκή εντολή για να "τα αλλάξει όλα" στη χώρα. Λίγοι κατάλαβαν τότε ότι αυτή η εντολή ήταν ταυτόχρονα και η τελευταία ευκαιρία προς ένα πολιτικό σύστημα που παρήκμαζε με γοργούς ρυθμούς. Η αδυναμία της κυβέρνησης ΓΑΠ να δημιουργήσει έναν κοινωνικά ομαλό δρόμο για την έξοδο από την κρίση (ο οποίος πιθανότατα δεν ήταν δυνατό να δημιουργηθεί) αλλά ιδιαίτερα η ανισοβαρής κατανομή και η αμφίβολη αποτελεσματικότητα των μέτρων αντιμετώπισης της κρίσης οδήγησαν στην απόσυρση της εμπιστοσύνης των πολιτών στα δύο μεγάλα κόμματα. Όμως η απόσυρση αυτής της εμπιστοσύνης οδήγησε και στη βίαιη κατάρρευση του παραδοσιακού μοντέλου διακυβέρνησης της μοναρχικής (και μοναχικής) αυτοδυναμίας. Βρισκόμαστε μπροστά σε μία πολιτική εποχή που απαιτεί συνεργασία πολιτικών δυνάμεων κι αυτή είναι μια έννοια που ακόμα ορισμένοι εξακολουθούν να την αποφεύγουν όπως ο διάολος το λιβάνι.

Το βασικό επιχείρημα που επαναλαμβάνεται είναι ότι οι αντιδιαμετρικά αντίθετες θέσεις των κομμάτων δε μπορούν να οδηγήσουν σε συνεργασία. Είναι προφανές ότι δε μπορούν όλοι να συνεργαστούν με όλους, όμως η συνεργασία μεταξύ σχηματισμών με κοινές πολιτικές θέσεις και επιδιώξεις είναι εφικτή (π.χ. Δράση-Φιλελεύθερη Συμμαχία, ΚΚΕ (μ-λ) - Μ-Λ ΚΚΕ, Δημοκρατική Αναγέννηση-ΕΠΑΜ). Από τις προαναφερθείσες συνεργασίες, μου προκαλεί εντύπωση ότι μόνο η πρώτη έχει ελπίδες παρουσίας στην καινούρια Βουλή και θα ήταν σίγουρη αν είχε ευοδωθεί η συνεργασία με τη Δημοκρατική Συμμαχία. Αναρωτιέμαι λοιπόν αν η συνεργασία που δεν οδηγεί σε ουσιαστικό διαφαινόμενο θετικό αποτέλεσμα είναι τελικά πιο εύκολη και πιο "ανώδυνη", αφού δεν ενέχει την υποχρέωση της αμοιβαιότητας και της συνευθύνης στη διαχείριση του μεριδίου της κοινοβουλευτικής "εξουσίας" που μπορεί να προκύψει. Είναι δηλαδή ένα safe play για όλους.

Κάνοντας έναν πρόχειρο παραλληλισμό με την συνεργασία ανάμεσα στους συμμετέχοντες σε μια εφοδιαστική αλυσίδα, χαρακτηριστικά όπως η αμοιβαιότητα στη νομή των ευθυνών και των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από μια επιτυχημένη συνεργασία και η ανταποδοτικότητα της συνεργασίας προϋποθέτουν εμπιστοσύνη και δέσμευση στο χαρακτήρα της συνεργασίας. Αυτές οι προϋποθέσεις δεν είναι δυνατό να προκύψουν εν μία νυκτί με την πρόφαση μιας εκλογικής αναμέτρησης, εκτός κι αν δεν υπάρχει ουσιαστικό διακύβευμα, οπότε η συνεργασία γίνεται πιο εύκολη γιατί είναι αυτοσκοπός και όχι μέσο επίτευξης ενός θετικού αποτελέσματος. Με άλλα λόγια, πιστεύω ότι όσο τα πιθανά θετικά αποτελέσματα από μια πολιτική συνεργασία θα αυξάνονται, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να ευοδωθεί η συνεργασία - κι αν ευοδωθεί χωρίς την εμπιστοσύνη των μερών και τη δέσμευσή τους, τόσο δυσκολότερο θα είναι να διατηρηθεί μέσα στο χρόνο.

Σε αυτό το πρίσμα, η έλλειψη συνεργασίας είναι πρώτιστα έλλειψη εμπιστοσύνης και απροθυμία δέσμευσης. Αυτό το μεγάλο βαρίδι που έχει προσδέσει στην πολιτική κουλτούρα η επιδίωξη της μοναρχικού τύπου αυτοδυναμίας έχει βολέψει τα κόμματα: η θέση του αρνητή είναι πάντα ευκολότερη από αυτή του συνεργάτη και συνυπεύθυνου. Οι μεγάλες δυσκολίες στο πρώτο δείγμα ουσιαστικής πολιτικής συνεργασίας την περίοδο της Μεταπολίτευσης φάνηκαν με την αδυναμία συμφωνίας και τις συνεχείς παλινωδίες στην επιλογή κοινού πρωθυπουργού, μέχρι την τελική επιλογή Παπαδήμου (και έπειτα από συνεχείς πιέσεις της Ευρώπης προς το δρόμο της συνεργασίας). Όμως αυτό το πρωτοφανές βήμα στην ουσιαστική πολιτική σύνθεση (η κυβέρνηση Ζολώτα αποδείχτηκε ατυχές πυροτέχνημα) πρέπει να διαφυλαχτεί και να καλλιεργηθεί, ιδιαίτερα από τη στιγμή που οι εποχές της κυριαρχίας προσώπων και παρατάξεων φαίνεται να έχουν περάσει ανεπιστρεπτί, αφήνοντας ανοιχτό μόνο το δρόμο της συνεργασίας. Κι αυτές οι συνθήκες δεν  προάγονται από την εμμονή σε σχήματα "ενός ανδρός αρχής" ή πλήρους και απόλυτης άρνησης.

This entry was posted in . Bookmark the permalink.

1 Response to Ο μονόδρομος της συνεργασίας

  1. Οι κυβερνητικές συνεργασίες δεν είναι κάποιου είδους πανάκεια. Συνεπάγονται καθυστερήσεις, συμβιβασμούς, αλληλοεκβιασμούς, αλληλοϋπονομεύσεις, αδυναμία υπεράσπισης του όποιου κυβερνητικού έργου. Δεν είναι ότι καλύτερο για την περίπτωση μας, ιδίως αν λάβεις υπ΄όψη τις αμφιθυμίες που υπάρχουν και εντός των υποψήφιων για συνεργασία κομμάτων. Κι από την άλλη αυτοδυναμία δεν είναι υποχρεωτικό να σημαίνει απουσία συναινέσεων πολύ περισσότερο συνεννόησης και ειλικρίνειας.
    Λίγο αναλυτικότερα στο "Αυτοδυναμία, κυβερνητική συνεργασία, συναίνσεση κλπ" 30/4/ στο firiki2010

Από το Blogger.