Archive for Μαΐου 2012

Franzen, γυμνός και πιστός

Έχω ξαναπεί ότι δε μου αρέσει σε αυτό το μπλογκ να παραθέτω άρθρα τρίτων αλλά όταν πρόκειται για πόνημα του Jonathan Franzen η ανάγκη για εξαίρεση είναι προφανής :-)

Σε αυτό το άρθρο για λογαριασμό του Guardian, o Franzen ξεγυμνώνεται μπροστά σου και μιλάει με παρρησία για τις μη-επιρροές του, τον Κάφκα, τον αυτοβιογραφικό χαρακτήρα που δεν έχουν τα βιβλία του, τον πρώτο του γάμο, πώς προέκυψε το "The Corrections" και τόσα πολλά ακόμα που δεν έχει νόημα να αναφέρω γιατί αν λατρεύεις Franzen θα έχεις ήδη παρατήσει αυτό το post και θα καταβροχθίζεις το άρθρο. Αλλά ακόμα κι αν δεν έχεις διαβάσει Franzen (και για να μη θεωρηθεί ελιτίστικο αυτό το post, μήπως και πάρει μερικά views παραπάνω :-) ), δεν πειράζει: οι πτυχές της ζωής του, οι φόβοι και οι ενοχές του είναι τόσο δυνατές που σε αγγίζουν ακόμα κι αν δεν έχεις ξανακούσει τ' όνομά του.

Μεταξύ άλλων δίνει κι ένα ερμηνευτικό κλειδί για το "Strong Motion" στο οποίο αναφέρθηκα στο προηγούμενο post, ένα κλειδί ικανό να σε κάνει να δεις το βιβλίο από διαφορετικό πρίσμα: την ενοχή του όταν εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο ενώ η πρώην συζυγός του (συγγραφέας κι αυτή, και κατά τα λεγόμενά του, με μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας) δεν είχε την ίδια τύχη με το δικό της:

Looking back, although I'm still proud of that novel, I can now see the ways in which its ending was deformed by my wishful thinking about my marriage: by my loyalty. And it only made me feel guiltier that my wife didn't see it this way herself. She once claimed, memorably, that I had stolen from her soul to write it. She also asked me, fairly enough, why my main female characters kept getting killed or severely wounded by gunfire.

Κι όταν γράφει ότι τον ανησυχεί η αντίδραση των δικών του (και ιδιαίτερα του αδερφού του) όταν διαβάζουν τα τμήματα των βιβλίων του που έχουν επηρεαστεί από αυτούς, ξεπερνάει τις ενοχές του ζητώντας τους να τον εκτιμήσουν γι'αυτό που είναι: ένας εκκεντρικός αλλά πιστός στον εαυτό του συγγραφέας.

[...] what I've learned is that there's potential value, not only for your writing but also for your relationships, in taking autobiographical risks: that you may, in fact, be doing your brother or your mother or your best friend a favour by giving them the opportunity to rise to the occasion of being written about – by trusting them to love the whole you, including the writer part. What turns out to matter most is that you write as truthfully as possible. If you really love the person whose material you're writing about, the writing has to reflect that love. There's still always a risk that the person won't be able to see the love, and that your relationship may suffer, but you've done what all writers finally reach the point of having to do, which is to be loyal to themselves.


Είναι προφανώς τυχαίο, αλλά το αμέσως προηγούμενο post που ανέβασα λίγες μέρες πριν τη δημοσίευση αυτού του άρθρου αναφέρεται στο "Strong Motion", για το οποίο ο Franzen προσφέρει  ένα ολόφρεσκο βοήθημα για την ανάγνωσή του. Αν και δεν πιστεύω στα σημάδια, θα το θεωρήσω ως τέτοιο και θα βάλω για λίγο το "The Bonfire of the Vanities" στο ράφι για χάρη του "Strong Motion" - and we'll see where it gets me.

Posted in | Leave a comment

Δυο σεισμοί, ένα βιβλίο στο Μετρό κι ένα στον πάγο

Ξεκίνησα να γράφω αυτό το post στο Μετρό (και πιθανότατα θα το τελειώσω στο σπίτι εκτός κι αν το τρένο χρειαστεί ένα μισάωρο για τέσσερις σταθμούς) με δύο αφορμές. Η πρώτη είναι ότι δίπλα μου μια κοπέλα διαβάζει τη "Γυναίκα του Πόρτο Πιμ" του Αντόνιο Ταμπούκι, θυμίζοντάς μου ότι ήταν ένα από τα πρώτα βιβλία που είχα αγοράσει όταν ξεκίνησα να διαβάζω (ως φοιτητής ναυτιλιακών σπουδών) λογοτεχνία με θέμα τη ναυτιλία. Εκτός από τη μίνι-έκπληξη, καθώς δε νομίζω ότι υπάρχει πολύς κόσμος που έχει διαβάσει αυτό το βιβλίο, μου θύμισε ότι σήμερα είναι #booktuesday κι ότι έχω πολύ καιρό να γράψω εδώ για βιβλίο και διάβασμα. Ο δεύτερος είναι ότι σήμερα μιλούσα με μια συνάδελφο από τη Σόφια, που προχτές ταρακουνήθηκε από τον ισχυρότερο σεισμό που έγινε στη Βουλγαρία από το 1917, και χτες με άλλη συνάδελφο από τη Φλωρεντία που μου έγραφε ότι αισθάνθηκε τον σεισμό της Παρασκευής, 80 χιλιόμετρα μακριά, και την τρόμαξε πολύ, άμαθη καθώς είναι σε τέτοια φαινόμενα. Αυτά τα δύο ανεπιθύμητα, μακριά-από-εμάς γεγονότα μου θύμισαν καθώς πήγαινα προς το Μετρό ότι διάβαζα κι εγώ ένα βιβλίο που το underlying theme ήταν ο σεισμός και που προς το παρόν το έβαλα στον πάγο.

Εντάξει, το παραδέχομαι: παρότι το προσπάθησα από δω, το πάλεψα από κει, δεν κατάφερα να διαβάσω περισσότερες από 130 σελίδες του "Strong Motion" (1992) του Jonathan Franzen. Στα γρήγορα, ο Λούις Χόλαντ φτάνει στη Βοστώνη και ανακαλύπτει ότι ο πρώτος από μια αλληλουχία μικρών σεισμών έχει οδηγήσει στο θάνατο της γιαγιάς του που διαθέτει περιουσία 22 εκατομμυρίων δολαρίων, κάτι που προξενεί τριβές στην ήδη δυσλειτουργική οικογένειά του. Εντωμεταξύ γνωρίζει μια σεισμολόγο από το Χάρβαρντ που ερευνά το φαινόμενο, αρχίζει να την ερωτεύεται και... μέχρι εκεί. Δεν περίμενα ένα ακόμα "Corrections" ή "Freedom" (αν και το Strong Motion ήταν αυτού του επιπέδου, ο Franzen θα έπρεπε να έχει ήδη το Νόμπελ) αλλά για πρώτη φορά δεν άντεξα να συνεχίσω. Δε λέω ότι το βιβλίο ήταν κακό (κάθε άλλο) αλλά ο βερμπαλισμός του Franzen και τα πολλά sub-themes στην πλοκή με μπέρδεψαν και με αποθάρρυναν. Ίσως δεν ήταν αυτό που ήθελα να διαβάσω στη συγκεκριμένη, δύσκολη περίοδο, προφανώς δεν είχε την πολύπλοκη αλλά στρωτή δομή του "Freedom" που μπορείς να ακολουθήσεις άνετα - τόσο άνετα που οι 10 σελίδες που διάβαζα κάθε βράδυ ήταν υπεραρκετές για να με γεμίσουν σκέψεις και ανυπομονησία για τις επόμενες. Το "Strong Motion" είναι σαν ένα draft πριν το μεγάλο πόνημα, σαν εξάσκηση πάνω σε μια τυπολογία μυθιστορήματος που μέσα στα 9 χρόνια μέχρι το "Corrections" (2001) εξελίχθηκε σε απίστευτο βαθμό και τελειοποιήθηκε στα επόμενα 9 χρόνια μέχρι το "Freedom" (2010). Αλλά δεν είναι κακό βιβλίο σε καμία περίπτωση, γιαυτό και απλά μπήκε στον πάγο και είναι σίγουρο ότι κάποια στιγμή θα βγει.

Το βιβλίο που ξεκίνησα μετά (και εξακολουθώ να διαβάζω τώρα) είναι το "The Bonfire of the Vanities" του Tom Wolfe, ένα ακόμα Μεγάλο Αμερικανικό Μυθιστόρημα που αγγίζει ζητήματα κοινωνικού και ταξικού ρατσισμού, φιλοδοξίας και πολιτικής στη Νέα Υόρκη των 80s. Εδώ η ανάγνωση πάει πολύ πιο στρωτά παρά το εξίσου απαιτητικό θέμα του βιβλίου, ενισχύοντάς μου την άποψη ότι το "Strong Motion" ήταν απλά το λάθος βιβλίο τη λάθος εποχή. Αλλά επειδή ο Franzen είναι Franzen, δε χάνω την πίστη μου, κάποια στιγμή θα το ξαναπιάσω και θα το απολαύσω. Παρεμπιπτόντως, καιρό δεν έχει να κάνει σοβαρό σεισμό στην Ελλάδα;

Posted in | Leave a comment

Η χαμένη έκλειψη

Με αφορμή τη χτεσινή δακτυλιοειδή έκλειψη ηλίου, που ήταν ορατή στην Κίνα, την Ιαπωνία και τις Δυτικές ΗΠΑ, ήθελα να πω ότι το 1999 έχασα μια μοναδική ευκαιρία που τη σκέφτομαι και πονάω ακόμα. Η ολική έκλειψη, που έγινε στις 11 Αυγούστου 1999, ήταν ορατή στο μεγαλύτερο μέρους της ηπειρωτικής Ευρώπης, περνώντας από Μ. Βρετανία (Κορνουάλη), Γαλλία, Βέλγιο, Γερμανία, Αυστρία, Σλοβενία, Κροατία, πέρασε πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα και συνέχισε προς Τουρκία, Ιράν, Πακιστάν και Ινδία. Η επόμενη έκλειψη που ήταν ολικά ορατή από μέρος της Ελλάδας (Καστελόριζο) έγινε στις 29 Μαρτίου 2006. Δεν έχω καταφέρει να βρω πότε θα είναι η επόμενη ολική έκλειψη που θα είναι πλήρως ορατή από την ηπειρωτική Ελλάδα.

Εκείνη τη μέρα βρισκόμουν, μαζί με έναν συμφοιτητή και καλό φίλο, πάνω σε ένα ποντοπόρο πλοίο (ως φοιτητές ναυτιλιακών σπουδών) καταμεσής της Μαύρης Θάλασσας, γυρίζοντας από Νοβοροσίσκ με προορισμό Μασσαλία. Η έκλειψη πέρασε κυριολεκτικά πάνω από τα κεφάλια μας, καθώς βρισκόμασταν ακριβώς πάνω στην πορεία της σκιάς της Σελήνης. Φαντάζομαι ότι το σκοτάδι θα σκέπασε τον κατακάθαρο ουρανό (beat that, England) και σκοτείνιασε τον ορίζοντα και τη θάλασσα, που έτσι κι αλλιώς ήταν το μόνο που μπορούσες να δεις τριγύρω. Φαντάζομαι επίσης ότι για αρκετά λεπτά το πλοίο θα έπλεε στο απόκοσμο ημίφως του στέμματος του ήλιου πίσω από το δίσκο της Σελήνης. Θα μπορούσες επίσης, αν ήξερες πού να κοιτάξεις, να δεις την Αφροδίτη που θα ξεπρόβαλε για να κλέψει για λίγα λεπτά την ιδιότητα του λαμπρότερου ουράνιου σώματος. Και λέω φαντάζομαι γιατί δεν είδα τίποτα απ'όλα αυτά, μιας και ήμουν κλεισμένος μέσα σ' ένα δωμάτιο με χάρτες μαζί με τον β' μηχανικό και το συμφοιτητή μου, που το είχε ξεχάσει κι αυτός. Την υπόλοιπη μέρα ο Ουκρανός υποπλοίαρχος μας έκραζε κυκλοφορώντας με τα γυαλιά ηλίου όποτε ανέβαινα στη γέφυρα του πλοίου, και κάνοντας ότι κοιτάει τον ουρανό.

Αυτό που έχασα τότε το κατέγραψαν πολλοί άλλοι και με τη βοήθεια του Youtube το έχω δει πολλές φορές. Τίποτα όμως δε θα μπορέσει να αντικαταστήσει τη χαμένη ευκαιρία του μοναδικού θεάματος μιας ολικής έκλειψης ηλίου στο μέσο της απέραντης θάλασσας.

Παρακάτω έχω επιλέξει μερικά από τα καλύτερα βίντεο εκείνης της έκλειψης. To τελευταίο είναι η τηλεοπτική κάλυψη από το BBC με το σχολιασμό του μεγάλου σύγχρονου αστρονόμου Sir Patrick Moore.






Posted in | Leave a comment

Κλίμα

Κρίμα που το Twitter επιτρέπει την αναζήτηση μόνο στα τελευταία 3200 τουίτ ενός χρήστη. Διαφορετικά θα έψαχνα και θα έβρισκα ένα ή δύο τουίτ που είχα ρίξει το καλοκαίρι του 2010, που με περίσσιο θάρρος ανακοίνωνα ότι κόντρα στο κύμα φυγής των νέων Ελλήνων προς το εξωτερικό που είχε αρχίσει να παρατηρείται, εγώ θα έμενα εδώ για να συμμετάσχω στην προσπαθεια να δημιουργηθεί η Ελλάδα ξανά από την αρχή, μαζί με όσους θεωρούν (ή θεωρούσαν) ότι η φυγή δεν είναι λύση. Ήταν η περίοδος της αισιοδοξίας που, παρά τα μνημόνια και την τρόικα, προερχόταν από την τότε φανερή συνειδητοποίηση ότι τίποτε δε μπορούσε να μείνει ίδιο, ότι οι αλλαγές που έπρεπε να γίνουν στο κράτος και στη νοοτροπία του Έλληνα δε μπορούσαν να κρατήσουν τίποτα όρθιο. Ότι ο δρόμος ήταν μακρύς και δύσκολος αλλά, διάολε, ήμασταν για πρώτη, για μία και μοναδική φορά αποφασισμένοι να τον διαβούμε και να βγούμε στο τέλος τσαλακωμένοι, τραυματισμένοι, βρώμικοι αλλά όρθιοι.

Ειλικρινά εξακολουθώ να πιστεύω αυτή η χώρα θα ξαναφτιαχτεί μόνο από όσους μπορούμε και θέλουμε να παλέψουμε για τα αυτονόητα, από όποιο πόστο και με όποιο τρόπο μπορεί ο καθένας μας. Θα ήθελα να μπορώ να ξαναπώ με το ίδιο θάρρος ότι θα μείνω εδώ για να παλέψω με τις δικές μου ικανότητες, αυτές ενός επιχειρησιακού ερευνητή που πασχίζει να πραγματοποιήσει έρευνα στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Ειλικρινά θα ήθελα, αλλά γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο, καταντάει σχεδόν αβάσταχτο. Δεν επικεντρώνομαι στα του πανεπιστημίου, αν δηλαδή οι πόροι επαρκούν για να καλύψουν έξοδα συμμετοχής σε συνέδρια, αν θα έχεις αύριο πρόσβαση σε ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες επειδή τα σχετικά κονδύλια κόπηκαν, αν οι υποδομές επαρκούν και τέτοια. Με αυτά ευτυχώς ή δυστυχώς μαθαίνεις να επιβιώνεις. Αναφέρομαι στο κλίμα που με περιτριγυρίζει και με πνίγει, ένα κλίμα άρρωστο, δυσώδες και μισάνθρωπο. Αυτό το κλίμα στέλνει νεοναζί στη Βουλή, αυτό το κλίμα τσακίζει οροθετικούς και εξαρτημένους ανθρώπους αντί να τους προστατεύει, στέλνει κόσμο να ψάχνει φαγητό στους κάδους σκουπιδιών και κατάλυμα σε κόγχες παρατημένων και άδειων μαγαζιών, σε κάνει να αισθάνεσαι τύψεις που ακόμα μπορείς και καταφέρνεις τουλάχιστον να μικρο-διαχειρίζεσαι τη ζωή σου και να τα φέρνεις βόλτα έστω και δύσκολα, έστω και με απώλειες.

"Καλώς ήρθες στην πραγματική ζωή" θα μου 'λεγε φαντάζομαι ο συγχωρεμένος πατέρας μου. Ναι, καλώς ήρθα στην πραγματική ζωή μιας χώρας σε ελεύθερη πτώση, χωρίς παρόν και μέλλον και χωρίς κανένα ανάχωμα. Στη ζωή μιας χώρας που καθώς βουλιάζει σε κινούμενη άμμο αντί να προσπαθήσει να πιαστεί από κάπου, κοιτάζει να είναι "λεύτερη" και "ανεξάρτητη" για να μην ξεψυχήσει με δεσμά στα πόδια - λες κι ο ελεύθερος θάνατος είναι λιγότερο θάνατος από τον "δεσμευμένο". Πεθαίνει η Ελλάδα και ποτέ δεν έκανε προσπάθεια να ζωντανέψει. Κι αυτό σιγά-σιγά σκοτώνει κι εμάς που νιώθουμε ακόμα ζωντανοί, ότι έχουμε να προσφέρουμε και που ξέρουμε ότι υπάρχει κάποιος, σε κάποια άλλη χώρα που αυτό το συναίσθημα θα το εκτιμήσει, θα το ανταμείψει και θα το βοηθήσει να μεγαλώσει.

Σκέφτομαι ολοένα και πιο συχνά ότι καλύτερα αυτή η χώρα να αφεθεί να πεθάνει, και μάλιστα με το μεγαλύτερο βρόντο που μπορεί, μόνη, in pain and agony. Μόνο αν σβήσει κάθε ίχνος του παλιού θα μπορέσει το καινούριο να αναδυθεί και να στεριώσει, με τη βοήθεια των ανθρώπων που θέλουν να προσπαθήσουν γι'αυτό. Εγώ ελπίζω να είμαι κάπου που θα τους βλέπω και θα τους καμαρώνω, κι ας ζηλεύω που δεν θα έχω βάλει το δικό μου πετραδάκι στο καινούριο οικοδόμημα. Αλλά δεν αντέχουμε όλοι το ίδιο στο άρρωστο τούτο κλίμα. Κάποιοι έφυγαν νωρίς, κάποιοι δε θα φύγουν καθόλου κι εμένα οι αντοχές μου έχουν σχεδόν εξαντληθεί.

Posted in | 3 Comments

Όπως είναι

Χτες βγήκα από το εκλογικό τμήμα, στο ιστορικό σχολείο που πήγα δημοτικό, ανακουφισμένος και για πρώτη φορά απόλυτα συνειδητοποιημένος για την ψήφο μου. Διάλεξα ένα μικρό κόμμα με νέους ανθρώπους και τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες, αδιαφορώντας για τακτικισμούς που συνδέονται με την εκλογική του προοπτική και την επιρροή της στο ευρύτερο πολιτικό σκηνικό (αν και μέσα μου περίμενα ότι θα τα κατάφερνε να εκλεγεί). Ήταν η απόλυτα δική μου, προσωπική επιλογή, πέρα και πάνω από διλήμματα και οικογενειακές παραδόσεις, κι ήμουν πολύ χαρούμενος γι'αυτή.

Φαντάζομαι ότι με κάποια παρόμοια νοοτροπία ψήφισε και η πλειονότητα των πολιτών, όσων δηλαδή καταδέχτηκαν να πάνε ως τις κάλπες. Απαλλαγμένοι από το δίπολο ΠΑΣΟΚ ή ΝΔ και αντιμέτωποι οι περισσότεροι με το δίλημμα "μνημόνιο ή όχι" διάλεξαν αυτό που προέκυψε από μια συστηματική διαδικασία επιλογής ή αυτό που μίλησε στην καρδιά τους (παρότι διαφωνώ στη συναισθηματική αντιμετώπιση σε θέματα ψήφου) ή, τελικά, αυτό που παρορμητικά τους έκλεισε το μάτι πάνω από την κάλπη. Σε κάθε περίπτωση, θέλω να πιστεύω ότι χτες ο Έλληνας ψήφισε πιο ελεύθερος από κάθε άλλη φορά.

Και έβγαλε αυτό το αποτέλεσμα.

Αυτό το αποτέλεσμα αντικατοπτρίζει τον Έλληνα όπως πραγματικά είναι αυτή τη στιγμή. Δίχως τα άλλοθι της "χούντας" και της "μη δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης", δίχως το δέλεαρ διορισμών και θέσεων κρατικοδίαιτης οκνηρίας, δίχως την ποδηγεσία μεγάλων ρητόρων, κατάφερε να φέρει το ελληνικό πολιτικό σκηνικό σε ένα απόλυτο standstill και την Ευρώπη στην αρχή μιας ακόμα νευρικής κρίσης. Επίσης, ίσως βάζει μπροστά τη μηχανή που θα οδηγήσει τη χώρα εκτός Ευρωζώνης. Αλλά για πρώτη φορά η κάλπη έβγαλε τη μέση εικόνα του μέσου Έλληνα ακριβώς όπως είναι: απαιτεί αλλά δεν ξέρει τι, φοβάται αλλά απευθύνεται σε αυτούς που του ενισχύουν το φόβο, μισεί αλλά κατά βάθος αγαπάει αυτό που μισεί, δεν ξέρει που πατάει και πού πηγαίνει αλλά καμώνεται ότι καταλαβαίνει και ότι έχει πρόγραμμα και σαφείς στόχους, κοιτάει μόνο το δέντρο του μέχρι να καταλάβει ότι αν καεί το δάσος δε σώζεται ούτε κι αυτό.

Ο σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού, καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης, δήλωσε ότι "αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα είναι γιορτή της δημοκρατίας" - και ποιος να του πει ότι έχει άδικο; Είναι η πιο αντιπροσωπευτική εκλογή εκπροσώπων που μπορούσε να υπάρξει. Έδιωξε τους "εντεταλμένους προδότες", ανανέωσε ριζικά τη Βουλή θέτοντας στο περιθώριο τους "κλέφτες" (και βάζοντας μέσα γεροδεμένους Άριους) και έγραψε έναν αλγόριθμο ασυνεννοησίας πετώντας τον στα κόμματα που καλούνται να τον λύσουν με skillz συνεννόησης επιπέδου δημοτικού. Αυτός είναι ο Έλληνας αυτή τη δεδομένη στιγμή και αυτή την εικόνα έχει το κοινοβούλιό του. Και την επόμενη φορά που θα βγει να διαμαρτυρηθεί ή να πανηγυρίσει, καλό θα ήταν τις επευφημίες ή τις μούντζες να τις κρατήσει μόνο για την πάρτη του.

Posted in | 2 Comments

Μια μικρή εκλογική ιστορία








Posted in | Leave a comment

Ο μονόδρομος της συνεργασίας

Το 2009 δόθηκε στον ΓΑΠ ευρεία λαϊκή εντολή για να "τα αλλάξει όλα" στη χώρα. Λίγοι κατάλαβαν τότε ότι αυτή η εντολή ήταν ταυτόχρονα και η τελευταία ευκαιρία προς ένα πολιτικό σύστημα που παρήκμαζε με γοργούς ρυθμούς. Η αδυναμία της κυβέρνησης ΓΑΠ να δημιουργήσει έναν κοινωνικά ομαλό δρόμο για την έξοδο από την κρίση (ο οποίος πιθανότατα δεν ήταν δυνατό να δημιουργηθεί) αλλά ιδιαίτερα η ανισοβαρής κατανομή και η αμφίβολη αποτελεσματικότητα των μέτρων αντιμετώπισης της κρίσης οδήγησαν στην απόσυρση της εμπιστοσύνης των πολιτών στα δύο μεγάλα κόμματα. Όμως η απόσυρση αυτής της εμπιστοσύνης οδήγησε και στη βίαιη κατάρρευση του παραδοσιακού μοντέλου διακυβέρνησης της μοναρχικής (και μοναχικής) αυτοδυναμίας. Βρισκόμαστε μπροστά σε μία πολιτική εποχή που απαιτεί συνεργασία πολιτικών δυνάμεων κι αυτή είναι μια έννοια που ακόμα ορισμένοι εξακολουθούν να την αποφεύγουν όπως ο διάολος το λιβάνι.

Το βασικό επιχείρημα που επαναλαμβάνεται είναι ότι οι αντιδιαμετρικά αντίθετες θέσεις των κομμάτων δε μπορούν να οδηγήσουν σε συνεργασία. Είναι προφανές ότι δε μπορούν όλοι να συνεργαστούν με όλους, όμως η συνεργασία μεταξύ σχηματισμών με κοινές πολιτικές θέσεις και επιδιώξεις είναι εφικτή (π.χ. Δράση-Φιλελεύθερη Συμμαχία, ΚΚΕ (μ-λ) - Μ-Λ ΚΚΕ, Δημοκρατική Αναγέννηση-ΕΠΑΜ). Από τις προαναφερθείσες συνεργασίες, μου προκαλεί εντύπωση ότι μόνο η πρώτη έχει ελπίδες παρουσίας στην καινούρια Βουλή και θα ήταν σίγουρη αν είχε ευοδωθεί η συνεργασία με τη Δημοκρατική Συμμαχία. Αναρωτιέμαι λοιπόν αν η συνεργασία που δεν οδηγεί σε ουσιαστικό διαφαινόμενο θετικό αποτέλεσμα είναι τελικά πιο εύκολη και πιο "ανώδυνη", αφού δεν ενέχει την υποχρέωση της αμοιβαιότητας και της συνευθύνης στη διαχείριση του μεριδίου της κοινοβουλευτικής "εξουσίας" που μπορεί να προκύψει. Είναι δηλαδή ένα safe play για όλους.

Κάνοντας έναν πρόχειρο παραλληλισμό με την συνεργασία ανάμεσα στους συμμετέχοντες σε μια εφοδιαστική αλυσίδα, χαρακτηριστικά όπως η αμοιβαιότητα στη νομή των ευθυνών και των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από μια επιτυχημένη συνεργασία και η ανταποδοτικότητα της συνεργασίας προϋποθέτουν εμπιστοσύνη και δέσμευση στο χαρακτήρα της συνεργασίας. Αυτές οι προϋποθέσεις δεν είναι δυνατό να προκύψουν εν μία νυκτί με την πρόφαση μιας εκλογικής αναμέτρησης, εκτός κι αν δεν υπάρχει ουσιαστικό διακύβευμα, οπότε η συνεργασία γίνεται πιο εύκολη γιατί είναι αυτοσκοπός και όχι μέσο επίτευξης ενός θετικού αποτελέσματος. Με άλλα λόγια, πιστεύω ότι όσο τα πιθανά θετικά αποτελέσματα από μια πολιτική συνεργασία θα αυξάνονται, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να ευοδωθεί η συνεργασία - κι αν ευοδωθεί χωρίς την εμπιστοσύνη των μερών και τη δέσμευσή τους, τόσο δυσκολότερο θα είναι να διατηρηθεί μέσα στο χρόνο.

Σε αυτό το πρίσμα, η έλλειψη συνεργασίας είναι πρώτιστα έλλειψη εμπιστοσύνης και απροθυμία δέσμευσης. Αυτό το μεγάλο βαρίδι που έχει προσδέσει στην πολιτική κουλτούρα η επιδίωξη της μοναρχικού τύπου αυτοδυναμίας έχει βολέψει τα κόμματα: η θέση του αρνητή είναι πάντα ευκολότερη από αυτή του συνεργάτη και συνυπεύθυνου. Οι μεγάλες δυσκολίες στο πρώτο δείγμα ουσιαστικής πολιτικής συνεργασίας την περίοδο της Μεταπολίτευσης φάνηκαν με την αδυναμία συμφωνίας και τις συνεχείς παλινωδίες στην επιλογή κοινού πρωθυπουργού, μέχρι την τελική επιλογή Παπαδήμου (και έπειτα από συνεχείς πιέσεις της Ευρώπης προς το δρόμο της συνεργασίας). Όμως αυτό το πρωτοφανές βήμα στην ουσιαστική πολιτική σύνθεση (η κυβέρνηση Ζολώτα αποδείχτηκε ατυχές πυροτέχνημα) πρέπει να διαφυλαχτεί και να καλλιεργηθεί, ιδιαίτερα από τη στιγμή που οι εποχές της κυριαρχίας προσώπων και παρατάξεων φαίνεται να έχουν περάσει ανεπιστρεπτί, αφήνοντας ανοιχτό μόνο το δρόμο της συνεργασίας. Κι αυτές οι συνθήκες δεν  προάγονται από την εμμονή σε σχήματα "ενός ανδρός αρχής" ή πλήρους και απόλυτης άρνησης.

Posted in | 1 Comment
Από το Blogger.