Sputnik Sweetheart: τυπωμένη μοναξιά

Το καλό με τα αγγλικά αεροδρόμια είναι ότι πάντα θα έχουν ένα τουλάχιστον κατάστημα που πουλάει βιβλία (όχι απαραίτητα βιβλιοπωλείο). Το κακό με αυτά τα καταστήματα είναι ότι αν το αεροδρόμιο δεν είναι στο Λονδίνο ή το Μάντσεστερ, οι επιλογές σε βιβλία περιορίζονται στα ευπώλητα, τα οποία αν και υπεραρκετά, συνήθως δε με ικανοποιούν. Έτσι, την Πέμπτη το απόγευμα, απέρριπτα με συνοπτικές διαδικασίες στα 5 υποκαταστήματα W.H. Smith στο αεροδρόμιο του Birmingham τους συνήθεις υπόπτους των αεροδρομιακών bookstands - Picoult, Evanovich, Patterson, Grisham, Dan Brown, Lee Child και τόσους άλλους που θα έπρεπε να δίνουν δωρεές στα αεροδρόμια απ'τα οποία βγάζουν το ψωμί τους -, τα προφανή (50 Shades of Grey κλπ.), κάποια που είχα ήδη διαβάσει κι οι επιλογές μειώνονταν επικίνδυνα.

Το άλλο καλό, αυτό με τους αγαπημένους συγγραφείς, είναι ότι μπορείς πάντα να τους έχεις σαν "plan B", αν όλες οι προσπάθειες αποτύχουν. Βέβαια, η επιλογή μιας σίγουρης λύσης (Llosa, Fry, Murakami, Kureishi μερικές από τις δικές μου) δε σου δίνει αυτή την όμορφη αίσθηση της αγωνίας μπροστά σε μία άγνωστη αλλά συνειδητή επιλογή. Όταν όμως η ώρα της επιβίβασης πλησιάζει κι η εικόνα μιας τρίωρης πτήσης στην οποία το μόνο ανάγνωσμα θα είναι το περιοδικό της αεροπορικής εταιρείας τείνει να γίνει πραγματικότητα, βάζεις σ' εφαρμογή το "plan B" κι είσαι κι ευχαριστημένος.

Το Sputnik Sweetheart είναι το όγδοο μυθιστόρημα του Haruki Murakami (1999 στα ιαπωνικά, 2001 στα αγγλικά). O K., φοιτητής, είναι ερωτευμένος με τη Sumire, τη μοναδική του φίλη και αδερφή ψυχή, η οποία προσπαθεί να πραγματοποιήσει το μοναδικό όνειρο που είχε από μικρή: να γίνει συγγραφέας. Η Sumire γνωρίζει μια γυναίκα 17 χρόνια μεγαλύτερή της, τη Miu, την οποία και ερωτεύεται παράφορα. Συνοδεύοντάς την σε ένα ταξίδι στην Ευρώπη, η Sumire εξαφανίζεται μυστηριωδώς από ένα ελληνικό νησί και ο Κ. καλείται από την Miu να έρθει στην Ελλάδα για να βοηθήσει στην αναζήτηση. Στην Ελλάδα, ο Κ. βρίσκει δύο αρχεία στο laptop της Sumire που εξηγούν το πάθος της Sumire για τη Miu και μια δραματική εμπειρία της Miu που την άλλαξε ολοκληρωτικά και δεν την αφήνει να δοθεί σε κανέναν. H Sumire δεν εμφανίζεται και οι δύο ήρωες μετά από λίγο καιρό επιστρέφουν στην πραγματικότητά τους. Ο Κ. οικτίρει τη μοναξιά του και στο τέλος του έργου αναρωτιέται αν αξίζει να κάνει κι αυτός το άλμα σε έναν διαφορετικό κόσμο, όπως η Sumire και η Miu. Ένα (φανταστικό;) τηλεφώνημα από τη Sumire φαίνεται ότι δίνει την απάντηση.

Οι 225 σελίδες του βιβλίου μου πήραν κάτι παραπάνω από δυόμισι ώρες (μαζί με το γεύμα). Κι αυτό γιατί η γραφή του Murakami είναι σ'αυτό το βιβλίο γυμνή και πικρή, η δομή της ιστορίας απέριττη και το σκηνικό λιτό σαν ένα μικρό ελληνικό νησί το κατακαλόκαιρο. Κι αν το θέμα της μοναξιάς είναι παρόν σε κάθε μυθιστόρημα του Murakami, στο Sputnik Sweetheart η γλώσσα, η δομή και το σκηνικό συντελούν ώστε να διαπερνά κάθε εικόνα και γεγονός που περιγράφεται. Οι τρεις χαρακτήρες είναι η επιτομή της μοναξιάς - ο ανομολόγητος έρωτας του Κ., ο ανεκπλήρωτος έρωτας της Sumire, η αδυναμία της Miu να δοθεί - όπως οι δορυφόροι (Sputnik) που συναντιούνται μόνο πρόσκαιρα κι έχουν για ελάχιστο χρόνο τη δυνατότητα να συνδεθούν.

I closed my eyes and listened carefully for the descendants of Sputnik, even now circling the Earth, gravity their only tie to the planet. Lonely metal souls in the unimpeded darkness of space, they meet, pass each other, and part, never to meet again. No words passing between them. No promises to keep.

Εδώ θα έπρεπε λογικά να ακολουθήσουν 2-3 παράγραφοι με αχρείαστες πληροφορίες για το ότι η μοναξιά δεν είναι το μοναδικό θέμα του βιβλίου, ότι η λεπτή γραμμή που χωρίζει την παρουσία από την απουσία χάνεται, ότι ο Murakami για μια ακόμα φορά ενσωματώνει στην πλοκή τα αγαπημένα του μοτίβα (γάτες, φεγγάρι, jazz μουσική), ότι τα γεύματα που περιγράφει φαίνονται λαχταριστά, και άλλα. Όμως ακόμα και τώρα, σχεδόν τρεις μέρες μετά, μου είναι δύσκολο να γράψω χωρίς να ξαναζώ εκείνη την εγκατάλειψη που ένιωσα όταν έκλεισα το βιβλίο, λίγα λεπτά πριν την προσγείωση. Κι αν η θλίψη της μοναξιάς είναι παρούσα, για παράδειγμα, στο Kafka on the Shore και ιδιαίτερα στο 1Q84, στο Sputnik Sweetheart εμποτίζει κάθε πόρο και κάθε κύτταρο του εγκεφάλου σου. Εδώ να πω πόσο ευχαριστώ τη γυναίκα μου που ήρθε να με πάρει από το αεροδρόμιο - κι ας μην ήξερε τι είχα αποφασίσει να διαβάσω. Σ' όλη τη διαδρομή σκεφτόμουν ότι το αντίστοιχο αυτού του βιβλίου σε μουσική θα ήταν το Nebraska του Bruce Springsteen.

Το Sputnik Sweetheart θα το λατρέψεις αν αγαπάς τον Murakami. Αν δεν έχεις ξαναδιαβάσει, γνώμη μου είναι να ξεκινήσεις από κάτι πιο μαλακό (π.χ. Norwegian Wood, Kafka on the Shore) γιατί η δύναμη αυτού του απλά γραμμένου και σύντομου μυθιστορήματος θα σε συνταράξει. Κι εδώ που τα λέμε, δεν είναι και λίγο να βυθίζεσαι οικειοθελώς στη θάλασσα της εγκατάλειψης όταν όλοι προσπαθούμε να ανεβούμε στην επιφάνεια.

. Bookmark the permalink.
Από το Blogger.